Frontal Lob Tümörü: Belirtileri, Kişilik Değişikliği ve Ameliyatı

Frontal lob tümörü, beynin alın kemiğinin hemen arkasında yer alan ön bölümünde gelişen tümördür. Bu bölge kişiliği, karar vermeyi, dikkati, konuşmanın üretimini ve vücudun karşı tarafındaki hareketleri yönetir. Bu yüzden frontal lob tümörü çoğu zaman baş ağrısından önce kişilik değişikliği, ilgisizlik ya da nöbetle kendini gösterir. Neyse ki bu bölgedeki pek çok tümör cerrahiye uygun konumdadır.

Ancak belirtiler sinsi başladığı için aile, değişikliği önce stres, depresyon ya da yaşlılığa bağlar. Bu sayfa; frontal lobun görevlerini, tümörün yerine göre değişen belirtileri, sık görülen tümör türlerini, tanı yollarını ve ameliyatı anlatır.

Frontal Lob Nedir, Ne İşe Yarar?

Frontal lob, beynin en büyük lobudur ve kafatasının ön yarısını kaplar. Özellikle planlama, karar verme, dürtüleri frenleme ve sosyal davranış bu bölgenin işidir. Öte yandan frontal lobun arka kenarı, kasları harekete geçiren motor merkezi taşır. Bu merkezin hemen arkasında ise dokunma duyusunu yöneten parietal lob başlar. Sol taraftaki alt bölgede ise çoğu insanda konuşmayı üreten merkez bulunur.

Bu geniş görev dağılımı, belirtilerin neden kişiden kişiye değiştiğini açıklar. Örneğin ön kutuptaki bir tümör yıllarca yalnızca davranışı etkiler. Buna karşın motor merkeze yakın küçük bir tümör, erkenden kolda güçsüzlük yapar. Dolayısıyla tümörün tam yeri, hem belirtiyi hem de cerrahi planı belirler.

Frontal Lob Tümörünün Belirtileri Nelerdir?

Frontal lob tümörünün en sık belirtileri kişilik ve davranış değişikliği, nöbet, baş ağrısı ve vücudun bir yarısında güçsüzlüktür. Bununla birlikte belirtiler çoğunlukla aylar içinde, yavaşça gelişir. Bu yüzden hasta değişikliği çoğu zaman kendisi fark etmez, yakınları fark eder.

• Kişilik değişikliği: Sakin bir kişi sinirli hale gelir ya da ölçülü biri uygunsuz davranmaya başlar.
• İlgisizlik ve isteksizlik: Hasta işine, ailesine ve hobilerine karşı ilgisini kaybeder, saatlerce hareketsiz oturur.
• Nöbet: Erişkin yaşta ilk kez ortaya çıkan nöbet, frontal tümörlerde sık bir başlangıç belirtisidir.
• Baş ağrısı: Tümör büyüdükçe kafa içi basıncı artar, ağrı özellikle sabahları belirginleşir.
• Güçsüzlük: Motor merkeze yakın tümörlerde karşı taraftaki kol ya da bacakta beceriksizlik ve güç kaybı başlar.
• Konuşma bozukluğu: Hasta ne söylemek istediğini bilir, ancak kelimeleri bulmakta zorlanır.
• Dikkat ve planlama sorunu: Günlük işleri sıraya koyamama, faturaları ödemeyi unutma gibi aksamalar olur.
• İdrar kaçırma: İç yüzdeki tümörlerde hasta idrar kaçırdığını önemsemez, bu durum ayrıca dikkat çekicidir.

Tümör belirtilerinin genel listesini ve tümör dışı nedenlerden ayrımını beyin tümörü belirtileri sayfamızda ele aldık.

Frontal Lob Tümörü Neden Kişilik Değişikliği Yapar?

Frontal lob, beynin “fren ve yönetim” merkezi gibi çalışır. Başka bir deyişle diğer bölgelerden gelen dürtüleri süzer ve davranışı duruma göre ayarlar. Tümör bu ağı bastırdığında ya da içine yayıldığında süzgeç zayıflar. Sonuç olarak kişi daha dürtüsel, daha ilgisiz ya da daha sinirli hale gelir.

Bu değişiklik çoğu zaman o kadar yavaş gelişir ki aile, kişinin “huyunun değiştiğini” düşünür. Üstelik hasta kendi değişikliğinin farkında değildir. Nitekim tıp yayınlarında, depresyon tanısıyla uzun süre tedavi gören ve sonra frontal tümör saptanan pek çok hasta yer alır.

Frontal Lob Tümörü Depresyon ya da Demansla Karışır mı?

Evet, frontal lob tümörü özellikle başlangıçta depresyon ve bunamayla karışır. Çünkü üç tabloda da ilgisizlik, unutkanlık ve kişilik değişikliği bulunur. Aşağıdaki tablo, hekimin şüphelenmesini sağlayan ayırt edici ipuçlarını özetler.

Bu nedenle tedaviye yanıt vermeyen depresyonda, özellikle nöbet ya da baş ağrısı da varsa, hekim beyin MR ister. Benzer şekilde 65 yaşından genç birinde hızla ilerleyen unutkanlık da görüntüleme gerektirir. Tümörün bellek üzerindeki etkisini beyin tümörü hafızayı etkiler mi sayfamızda ayrıca anlattık.

Frontal Lobda En Sık Hangi Tümörler Gelişir?

Frontal lobda en sık glial tümörler, menenjiomlar ve başka organlardan gelen metastazlar gelişir. Her birinin büyüme hızı, MR görünümü ve tedavi planı farklıdır. Aşağıdaki tablo, başlıca tümör türlerini karşılaştırır.

Özellikle oligodendrogliom, frontal lobu diğer bölgelere göre daha sık tutar. Bu tümörün genetik özelliklerini ve tedavisini oligodendrogliom sayfamızda anlattık. Öte yandan alın tabanındaki koku yolu menenjiomları, koku kaybı ve kişilik değişikliğiyle sinsice büyür.

Frontal Lob Tümörü Neden Olur?

Frontal lob tümörlerinin büyük çoğunluğunda belirgin bir neden yoktur; tümör, hücrelerin genetik yapısında zamanla biriken hatalardan doğar. Bununla birlikte bazı etkenler riski artırır. Öte yandan bu etkenlerin hiçbiri tek başına tümör geliştireceği anlamına gelmez.

• Daha önce başa ışın tedavisi almak: Özellikle çocuklukta alınan ışın tedavisi, yıllar sonra menenjiom ve gliom riskini artırır.
• Kalıtsal sendromlar: Nörofibromatozis gibi bazı aile hastalıkları, beyin tümörüne yatkınlık yaratır.
• Başka organda kanser: Akciğer, meme ve deri kanserleri beyne, sık olarak da frontal loba sıçrar.
• Yaş: Glioblastom ve metastaz riski özellikle 50 yaşından sonra artar.

Buna karşın cep telefonu, stres ya da kafa travması ile frontal lob tümörü arasında kanıtlanmış bir ilişki yoktur.

Frontal Lob Tümörünün Tanısı Nasıl Konur?

Frontal lob tümörünün tanısı, nörolojik muayene ve kontrastlı beyin MR ile konur; kesin tür ise ameliyatta ya da biyopsiyle alınan dokunun incelenmesiyle belirlenir. Bununla birlikte cerrahi planı netleştirmek için hekim ek tetkikler ister. Başlıca adımlar şunlardır:

1. Nörolojik muayene: Hekim güç, refleks, konuşma, koku ve görme alanını değerlendirir.
2. Kontrastlı beyin MR: Tümörün yerini, boyutunu, çevresindeki ödemi ve olası türünü gösterir.
3. Fonksiyonel MR: Hasta elini oynatırken ya da kelime üretirken çalışan alanları haritalar.
4. Lif yolu görüntüleme (traktografi): Hareket ve konuşma yollarının tümöre uzaklığını gösterir.
5. Nöropsikolojik değerlendirme: Dikkat, planlama ve bellek düzeyini ameliyat öncesinde kayda geçirir.
6. EEG: Nöbet geçiren hastalarda nöbet odağını ve ilaç ihtiyacını belirler.

Fonksiyonel MR ve traktografi, cerrahın tümörü çıkarırken hangi sınırda durması gerektiğini önceden görmesini sağlar. Böylece ameliyat sonrası güç ve konuşma kaybı riski azalır.

Frontal Lob Tümörü Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Frontal lob tümörü ameliyatında cerrah, kafatasında tümörün üzerine denk gelen küçük bir kemik penceresi açar ve tümörü mikroskop altında çıkarır. Amaç, sağlam beyin dokusunu koruyarak tümörün olabildiğince fazlasını almaktır. Çünkü pek çok tümör türünde çıkarılan miktar, uzun dönem seyri doğrudan etkiler.

Kemik penceresinin açılması ve kapatılmasıyla ilgili basamakları kraniotomi sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık. Frontal lob ameliyatında cerrah bu temele ek olarak şu teknolojilerden yararlanır:

• Nöronavigasyon: Ameliyat sırasında cerrahın aletinin beyin içindeki yerini MR görüntüsü üzerinde anlık gösterir.
• Nöromonitorizasyon: Hareket yollarını ameliyat boyunca elektrik uyarılarıyla izler ve uyarı verir.
• Floresan boya: Bazı yüksek dereceli tümörlerde tümör dokusunun özel ışık altında parlamasını sağlar.
• Uyanık beyin ameliyatı: Konuşma merkezine yakın tümörlerde hasta ameliyatın bir bölümünde uyanık kalır ve konuşur.

Frontal Lob Tümöründe Ne Zaman Uyanık Ameliyat Gerekir?

Tümör sol frontal lobda konuşma merkezine ya da motor merkeze yakınsa cerrah uyanık ameliyatı tercih eder. Bu yöntemde hasta, cerrah çalışırken nesneleri adlandırır, sayı sayar ya da elini oynatır. Böylece cerrah, işlevin bozulmaya başladığı sınırı anında görür ve orada durur.

Ağrı duyan yapı kafa derisi ve zar olduğu için beyin dokusunun kendisi ağrı hissetmez. Dolayısıyla hasta uyanık bölümde ağrı çekmez. Yöntemin hazırlık ve uygulama basamaklarını uyanık beyin ameliyatı sayfamızda anlattık.

Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak, frontal lob tümörlerinde tümörün yerine göre uyanık ameliyat, nöronavigasyon ve nöromonitorizasyonu birlikte kullanır. Ameliyat planını fonksiyonel MR ve traktografi bulgularına göre hastayla birlikte yapar.

Frontal Lob Tümörü Ameliyatından Sonra Ne Beklenir?

Ameliyattan sonra hastaların çoğu ilk gün yoğun bakımda izlenir, ardından birkaç gün içinde servise ve evine geçer. Ancak frontal bölgeye özgü bazı geçici durumlar olur. Bunları önceden bilmek, hasta ve ailenin kaygısını belirgin olarak azaltır.

Ameliyattan Sonraki Geçici Güçsüzlük ve Konuşmama Ne Anlama Gelir?

Frontal lobun iç üst bölümünde, hareketi başlatan yardımcı motor alan bulunur. Bu alana yakın tümörlerin ameliyatından sonra bazı hastalarda geçici güçsüzlük ya da konuşmama dönemi olur. Tıpta bu tablonun adı yardımcı motor alan sendromudur.

Bu sendromun en önemli özelliği geçici olmasıdır. Nitekim belirtiler çoğu hastada günler ya da haftalar içinde belirgin olarak geriler. Bu süreçte erken fizik tedavi ve konuşma terapisi iyileşmeyi hızlandırır. Bu yüzden cerrah, sendrom riskini ameliyat öncesinde aileyle konuşur.

Kişilik Değişikliği Ameliyattan Sonra Düzelir mi?

Tümörün baskısıyla gelişen kişilik değişiklikleri, ameliyattan sonra çoğu hastada belirgin olarak düzelir. Özellikle iyi huylu ve beyni dışarıdan iten tümörlerde bu düzelme daha belirgindir. Buna karşın beyin dokusunun içine yayılan tümörlerde düzelme daha sınırlı ve daha yavaş olur.

Frontal Lob Tümöründe Yaşam Süresi Neye Bağlıdır?

Frontal lob tümöründe yaşam süresi tümörün yerinden çok türüne, derecesine ve ne kadarının çıkarıldığına bağlıdır. Örneğin tamamen çıkarılan bir menenjiom çoğu zaman kalıcı olarak iyileşir. Buna karşın glioblastomda ameliyat, ışın ve ilaç tedavisinin birlikte uygulanması gerekir.

Öte yandan frontal lob, cerrahiye görece elverişli bir bölgedir. Çünkü ön kutuptaki tümörlerde cerrah, işlevi bozmadan daha geniş çıkarım yapar. Bu durum, aynı türdeki tümörde bile frontal yerleşimi avantajlı kılar. Tümör türüne göre yaşam süresi verilerini ilgili tümör sayfalarımızda ayrıca ele aldık.

Frontal Lob Tümörü Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ile tedavi planı için mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun. İlk kez nöbet, ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu ya da kusmayla birlikte artan baş ağrısı gelişirse beklemeden 112’yi arayın.