Talamus Tümörü: Belirtileri, Ameliyatı ve Tedavisi

Talamus tümörü, beynin tam ortasında, iki yarıkürenin derin merkezinde yer alan talamusta gelişen tümördür. Talamus, vücuttan gelen duyuları ve hareket sinyallerini beyin kabuğuna aktaran ana aktarma istasyonudur.

Bu yüzden talamus tümörü çoğu zaman karşı tarafta güçsüzlük, uyuşma, yanıcı ağrı ya da hafıza değişikliğiyle kendini gösterir. Ayrıca tümör beyin sıvısının yolunu kolayca tıkar. Bu nedenle birçok hastada ilk belirti, sabahları kusmayla gelen şiddetli baş ağrısıdır.

Yine de talamus derinde olsa bile cerrah, tümörlerin bir kısmını modern mikrocerrahiyle güvenle çıkarır. Bu sayfa; talamusun görevlerini, belirtileri, tümör türlerini, tanıyı, ameliyat yollarını ve iyileşme sürecini anlatır.

Talamus Nedir, Ne İşe Yarar?

Kısaca talamus, beynin ortasında yer alan, ceviz büyüklüğünde iki çekirdek kümesidir. Ayrıca her yarıkürede bir talamus bulunur ve ikisi üçüncü ventrikülün iki yanında durur.

Özellikle koku dışındaki tüm duyular, beyin kabuğuna ulaşmadan önce talamustan geçer. Buna ek olarak talamus, hareketin ince ayarına, uyanıklığa, dikkate ve hafızaya katkı verir. Böylece beyin, gelen bilgiyi süzerek önemli olana odaklanır.

Öte yandan talamusun komşuları da belirtileri belirler. Örneğin hemen dış yanında, hareket ve duyu liflerinin geçtiği iç kapsül bulunur. Altında beyin sapı, önünde hipotalamus, arkasında ise pineal bez yer alır.

Talamus Tümörünün Belirtileri Nelerdir?

Talamus tümörünün en sık belirtileri kafa içi basıncı artışı, karşı tarafta güçsüzlük ve uyuşma, hafıza değişikliği ve görme alanı kaybıdır. Nitekim belirtilerin hangisinin önde olacağını tümörün talamusun hangi bölümünde başladığı belirler.

• Baş ağrısı ve kusma: Tümör beyin sıvısının çıkışını tıkar, bu yüzden ağrı sabahları ve kusmayla belirginleşir.
• Güçsüzlük: Tümör iç kapsüle bastığında karşı taraftaki kol ve bacakta kuvvet azalır.
• Uyuşma ve his kaybı: Yüzün, kolun ve bacağın yarısında his körleşir.
• Talamik ağrı: Bazı hastalarda vücudun yarısında yanıcı, sızlayan ve dokunmayla artan bir ağrı başlar.
• Hafıza ve davranış değişikliği: Kişi unutkanlaşır, ilgisizleşir ya da gün içinde sık uyuklar.
• İstemsiz hareketler: Hastanın elinde titreme, kasılma ya da kontrolsüz savrulma başlar.
• Görme alanı kaybı: Hasta karşı taraftaki nesneleri ve insanları geç fark eder.
• Dil sorunları: Özellikle sol talamus tümörlerinde kelime bulma güçleşir ve konuşma azalır.

Bununla birlikte belirtiler genellikle haftalar ve aylar içinde yavaşça ilerler. Bu yüzden aile, değişikliği çoğu zaman yorgunluğa ya da strese bağlar.

Talamus Tümörü Neden Kafa İçi Basıncını Artırır?

Çünkü talamus, beyin sıvısının dolaştığı dar geçitlerin hemen kenarında durur. Örneğin tümör, yan ventrikülleri üçüncü ventriküle bağlayan deliği ya da beyin sapındaki kanalı daraltır. Sonuç olarak sıvı birikir ve beyin karıncıkları genişler.

Hekimler bu tabloya hidrosefali der. Dolayısıyla hastada baş ağrısı, kusma, bulanık görme ve uyku hali gelişir. Beyinde sıvı birikmesinin nedenlerini ve tedavisini hidrosefali sayfamızda ayrıntılı anlattık.

Talamik Ağrı Nedir?

Talamik ağrı, talamustaki duyu çekirdeklerinin hasarından doğan, vücudun yarısını tutan yanıcı ağrıdır. Bu ağrı en sık talamus inmesinden sonra ortaya çıkar. Ancak talamusa bası yapan tümörler de aynı tabloya yol açar.

Bu durumda hasta çoğunlukla hafif bir dokunuşu, soğuğu ya da giysi temasını acı verici olarak algılar. Üstelik sıradan ağrı kesiciler bu ağrıyı çoğu zaman yeterince dindirmez. Bu nedenle tek taraflı, açıklanamayan yanıcı ağrıda hekim talamusu da araştırır.

Sağ ve Sol Talamus Tümörünün Belirtileri Farklı mıdır?

Evet, temel belirtiler benzer olsa da bazı ayrıntılar farklıdır. Çoğu insanda sol talamus dil ağıyla daha sıkı bağlantılıdır. Bu yüzden sol taraftaki tümörde kelime bulma güçlüğü ve konuşmanın azalması öne çıkar.

Buna karşılık sağ talamus tümörü, uzaysal dikkat ve sol tarafın farkındalığıyla ilgili sorunlar yaratır. Örneğin hasta sol tarafındaki eşyalara çarpar. Her iki tarafta da güçsüzlük ve uyuşma tümörün karşı tarafında ortaya çıkar.

Talamus Tümörü Başka Hastalıklarla Karışır mı?

Evet, talamus tümörünün belirtileri sıklıkla talamus kanaması, inme, pineal bölge tümörü ve beyin sapı tümörüyle karışır. Çünkü bu hastalıkların hepsi beynin derin merkezini etkiler. Aşağıdaki tablo, hekimin ayrım yapmasını sağlayan başlıca ipuçlarını özetler.

Beynin derin merkezine yerleşen diğer tümörlerin belirtilerini beyin sapı tümörü sayfamızda ayrıca karşılaştırdık.

Talamusta Hangi Tümörler Gelişir?

Talamusta en sık görülen tümörler gliomlardır, yani beynin destek hücrelerinden doğan tümörler. Ayrıca yetişkinlerde lenfoma ve metastaz da bu bölgeye yerleşir. Talamus tümörleri tüm beyin tümörlerinin yaklaşık yüzde 1 ila 5’ini oluşturur ve çocuklarda görece daha sıktır.

Gliomların derecelendirmesini ve alt tiplerini astrositomlar sayfamızda daha geniş anlattık. Öte yandan lenfomada cerrahın rolü tanı koymakla sınırlıdır. Bu ayrımın nedenini beyin lenfoması yazımızda açıkladık.

Çocuklarda Talamus Tümörü Nasıl Seyreder?

Çocuklarda talamus tümörleri çoğunlukla pilositik astrositom ya da diffüz orta hat gliomu olarak karşımıza çıkar. Ancak bu iki tümörün seyri birbirinden çok farklıdır. Bu nedenle doku tanısı, tedavi planının temelini oluşturur.

Örneğin pilositik astrositom sınırları belirgin bir kitle olarak büyür ve geniş çıkarıma uygundur. Buna karşılık diffüz orta hat gliomu dokunun içine sızarak ilerler. Dolayısıyla bu tümörde cerrah çoğunlukla tanı için biyopsi yapar, tedaviyi ise onkoloji ekibi sürdürür.

Talamus Tümörü Teşhisi İçin Hangi Testler Gerekir?

Talamus tümörü tanısı kontrastlı beyin MR’ı ile konur. Ardından ileri MR teknikleri, tümörün komşu sinir yollarıyla ilişkisini ve ameliyatın güvenli sınırlarını gösterir. Bu yüzden tanı süreci aynı zamanda ameliyat planının ilk adımıdır.

Bununla birlikte MR, tümörün türünü kesin olarak söylemez. Bu yüzden cerrah, doku örneğini ya ameliyatta ya da stereotaktik iğne biyopsisiyle alır. Biyopsinin nasıl yapıldığını ve risklerini beyin tümörü biyopsisi sayfamızda anlattık.

Talamus Tümörünün Tedavisi Nedir?

Talamus tümörünün tedavisi tümörün türüne, sınırlarına ve hastanın durumuna göre üç basamaktan oluşur: hidrosefalinin çözülmesi, tanı ve mümkünse güvenli çıkarım, ardından onkolojik tedavi. Elbette her hastada bu basamakların sırası ve ağırlığı farklıdır.

Eskiden talamus, ameliyatı neredeyse imkansız bir bölge sayılırdı. Ancak bugün traktografi, nöronavigasyon ve sinir izleme sayesinde sınırları belirgin tümörlerde geniş çıkarım mümkündür. Öte yandan yaygın ve iki taraflı tümörlerde cerrah, gereksiz riskten kaçınarak biyopsiyle yetinir.

Cerrah Talamus Tümörüne Hangi Yoldan Ulaşır?

Talamus derinde olduğu için cerrah, tümöre beynin işlevsel bölgelerine en az dokunan yoldan ulaşır. Bu yolu tümörün talamusun hangi yüzüne doğru büyüdüğü belirler. Bunun için cerrah, genel anestezi altında kafatasında küçük bir pencere açar.

Ameliyat sırasında nöronavigasyon, cerrahın aletinin beyindeki yerini anlık gösterir. Buna ek olarak sinir izleme sistemi iç kapsüldeki hareket yollarını sürekli denetler. Böylece cerrah, sinyalde düşüş başladığı anda çıkarımı durdurur.

Bu izleme yönteminin ayrıntısını nöromonitorizasyon yazımızda anlattık.

Ayrıca cerrah, ameliyat mikroskobu altında tümör ile sağlıklı doku arasındaki sınırı izler. Kafatasının açılıp kapatılma adımları ise kraniotomi sayfamızda yer alır.

Ameliyattan Sonra Hangi Tedaviler Uygulanır?

Patoloji sonucu kötü huylu tümörü gösterirse radyoterapi ve kemoterapi planlanır. Elbette bu tedavileri radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkoloji uzmanları yürütür. Ayrıca ekip, kararları çoğu zaman ortak tümör kurulunda verir.

Öte yandan tamamen alınan pilositik astrositomda çoğunlukla yalnızca düzenli MR takibi yeterlidir. Eğer kalan küçük bir parça büyürse ekip yeniden ameliyatı ya da ışın tedavisini değerlendirir.

Talamus Tümörü Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Talamus ameliyatının başlıca riskleri karşı tarafta güçsüzlük, his kaybı, talamik ağrı, hafıza sorunları, kanama ve hidrosefalinin sürmesidir. Ancak bu risklerin önemli kısmı geçicidir. Ayrıca doğru hasta seçimi ve modern haritalama riski belirgin biçimde azaltır.

Bununla birlikte riskin düzeyi tümörün türüne, büyüklüğüne ve iç kapsülle ilişkisine göre değişir. Bu yüzden cerrah, olası kayıpları ve biyopsi ile çıkarım arasındaki dengeyi ameliyattan önce hasta ve ailesiyle açıkça konuşur.

Ameliyattan Sonra İyileşme Süreci Nasıl İlerler?

Çoğu hasta ameliyattan sonra 5 ila 7 gün içinde taburcu olur. Ardından güç ve his kaybındaki toparlanma haftalar ve aylar içinde sürer. Ancak süreç, ameliyattan önceki tabloya ve tümörün türüne göre büyük farklılık gösterir.

Özellikle güçsüzlük ve denge kaybında erken fizyoterapi toparlanmayı hızlandırır. Ayrıca hafıza ve dikkat sorunlarında nöropsikolojik rehabilitasyon günlük yaşama dönüşü kolaylaştırır.

Talamus Tümörü ile Lob Tümörleri Arasındaki Fark Nedir?

Kısaca temel fark, tümörün yerleşim derinliğindedir. Lob tümörleri beynin yüzeyine yakındır ve cerrah onlara doğrudan ulaşır. Örneğin parietal lob tümörü dokunma ve yön bulma işlevlerini bozar.

Buna karşılık talamus tümörü beynin merkezinde durur ve aynı anda birçok yolu etkiler. Dolayısıyla güçsüzlük, his kaybı ve hidrosefali çoğu zaman bir arada bulunur. Ayrıca ameliyat yolu daha uzun olduğu için cerrah planlamayı daha ayrıntılı yapar.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ile tedavi planı için mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun. Kusmayla birlikte artan baş ağrısı, ani güçsüzlük ya da uyuşma, uyandırmakta güçlük ya da ilk kez nöbet gelişirse beklemeden 112’yi arayın.