Servikal Miyelopati Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Ameliyatı

Servikal miyelopati, boyun bölgesindeki omurilik kanalının daralması sonucu omuriliğin baskı altında kalmasıdır. Ancak hastalık ağrıyla değil, ellerde beceriksizlik ve yürürken dengesizlik gibi sinsi bulgularla başlar. Bu nedenle hastalar tanıyı çoğu zaman geç alır. Omurilikte oluşan hasar kalıcı olabildiği için erken tanı ve zamanında cerrahi, sonucu belirleyen en önemli iki faktördür.

Omurga hastalıklarının genel çerçevesi, tanı yöntemleri ve ameliyat kararı için omurga cerrahisi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Servikal Miyelopati Nedir?

Boyun omurgası yedi omurdan oluşur ve içinden omurilik geçer. Zamanla diskler yassılaşır, kemik çıkıntılar (osteofit) gelişir ve bağ dokusu kalınlaşır. Böylece bu değişiklikler kanalı daraltır. Kanal yeterince daraldığında omurilik sıkışır ve kan akımı azalır.

Omurilik, beyin ile vücut arasındaki tüm sinyalleri taşır. Dolayısıyla buradaki bir baskı, kollardan bacaklara kadar geniş bir alanı etkiler. Nitekim hastalar çoğu zaman boyun ağrısından değil, ellerinin eskisi gibi çalışmamasından yakınır.

Hekimler bu tabloya servikal spondilotik miyelopati adını kullanır. Özellikle 55 yaş üzerindeki erişkinlerde omurilik işlev kaybının en sık nedenini oluşturur. Aynı yaş grubunda osteoporoza bağlı omurga çökme kırığı da sık görülür, dolayısıyla hekim omurganın tamamını değerlendirir. Buna karşın hastalık daha genç yaşlarda da ortaya çıkar. Özellikle doğuştan dar kanala sahip kişilerde belirtiler erken ortaya çıkar.

Miyelopati ile Radikülopati Arasındaki Fark Nedir?

Hastalar bu iki tabloyu sık karıştırır, ancak tedavi aciliyetleri birbirinden ayrılır. Öncelikle radikülopatide baskı, omurilikten ayrılan tek bir sinir köküne biner. Miyelopatide ise baskı doğrudan omuriliğin kendisine biner. Nitekim bu ayrım, ameliyat kararının zamanlamasını doğrudan değiştirir.

Kısacası radikülopati ağrılı ama genellikle geri dönüşlüdür. Buna karşın miyelopati sessiz ilerler ve kalıcı hasar bırakır. Boyun bölgesindeki disk sorunları hakkında daha geniş bilgi için boyun fıtığı sayfasını inceleyebilirsiniz.

Servikal Miyelopati Neden Gelişir?

Hastalığın altında tek bir neden yatmaz. Genellikle birkaç faktör yıllar içinde birleşerek kanalı daraltır.

Dejeneratif (Yaşa Bağlı) Nedenler

• Disk yüksekliğinin azalması: Diskler su kaybeder ve incelir, bu da omurları birbirine yaklaştırır
• Osteofit oluşumu: Omurga dengesini korumak için kemik çıkıntılar üretir, ancak bu çıkıntılar kanala doğru büyür
• Ligamentum flavum kalınlaşması: Kanalın arkasındaki bağ dokusu kalınlaşarak omuriliği arkadan sıkıştırır
• Faset eklem büyümesi: Aşınan eklemler genişler ve yan taraftan daralma yapar
• Segmenter kayma: Omurlar arasında küçük kaymalar gelişir ve kanal her harekette daralır

Dejeneratif Olmayan Nedenler

• Doğuştan dar kanal: Bazı kişilerde kanal çapı doğuştan küçüktür, bu nedenle küçük bir fıtık bile belirti yapar
• Arka boylamsal bağın kemikleşmesi (OPLL): Bağ dokusu kemiğe dönüşür ve kanalı belirgin şekilde daraltır
• Büyük disk hernisi: Ani gelişen büyük bir fıtık omuriliğe doğrudan baskı uygular. Sırt bölgesindeki sırt fıtığı da omuriliğe aynı biçimde basar; ancak kollar etkilenmez
• Travma: Zaten dar olan bir kanalda küçük bir darbe bile omurilik hasarına yol açar
• Tümör veya enfeksiyon: Kanal içi yer kaplayan oluşumlar benzer tablo yapar, ayrıntı için omurilik tümörleri sayfasına bakabilirsiniz
• Romatoid artrit: Üst boyun omurlarında kayma ve dengesizlik gelişir

Sigara kullanımı, ağır fiziksel iş ve uzun süreli boyun eğik çalışma da süreci hızlandırır. Öte yandan bu faktörler tek başına hastalık yaratmaz, mevcut daralmayı belirginleştirir.

Servikal Miyelopati Belirtileri Nelerdir?

Genellikle belirtiler yavaş başlar ve aylar içinde artar. Bu yavaşlık, hastaların doktora geç başvurmasının temel nedenidir. Nitekim birçok hasta şikayetlerini yaşlanmaya bağlar.

Ellerdeki İlk Uyarı İşaretleri

Hastalık genellikle ince el becerilerini bozarak başlar. Nitekim bu bulgu en erken ve en değerli uyarıyı verir.

• Gömlek düğmesi iliklemek zorlaşır
• Yazı yazarken harfler küçülür ve okunaksızlaşır
• Anahtarı kilitte çevirmek güçleşir
• Elden bardak veya kalem düşer
• Ellerde iki taraflı uyuşma ve karıncalanma olur
• Cebden bozuk para almak zorlaşır

Yürüme ve Denge Bozukluğu

Omurilikteki hasar bacaklara giden yolları da etkiler. Bu nedenle yürüyüş giderek güvensizleşir.

• Adımlar genişler ve yürüyüş dengesiz görünür
• Karanlıkta yürümek belirgin şekilde zorlaşır
• Merdiven inerken tutunma ihtiyacı doğar
• Sık sık takılma ve düşme yaşanır
• Bacaklarda sertlik ve kasılma ortaya çıkar

Diğer Belirtiler

Hastaların bir bölümünde boynu öne eğerken sırttan aşağı yayılan elektriklenme hissi olur. Buna Lhermitte belirtisi denir ve omurilik tutulumunu düşündürür. Ayrıca ilerlemiş olgularda idrar sıkışması, idrarı tutmakta zorlanma ve sık idrara çıkma ortaya çıkar.

Acil Başvuru Gerektiren Bulgular

Aşağıdaki durumlar gecikmeye izin vermez. Bu belirtiler varsa hemen bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun.

• Günler içinde hızla artan kol veya bacak güçsüzlüğü
• Yürüyememe düzeyine ulaşan denge kaybı
• Yeni başlayan idrar veya dışkı kontrol kaybı
• Bir travma sonrası ortaya çıkan yaygın uyuşma
• Her iki elde aniden gelişen belirgin güç kaybı

Servikal Miyelopati Hangi Hastalıklarla Karışır?

Ne var ki belirtiler özgül olmadığı için yanlış tanı riski yüksektir. Bu nedenle doktorunuz ayırıcı tanıyı dikkatle yapar. Aşağıdaki tablo en sık karışan tabloları ve ayırt edici noktaları gösterir.

Bel bölgesindeki kanal daralması farklı bir tablo oluşturur ve doktorunuz onu ayrı değerlendirir. Bu konuyu lomber dar kanal sayfasında ayrıntılı ele aldık. Öte yandan bazı hastalarda her iki bölge birlikte daralır. Hekimler bu duruma tandem stenoz adını kullanır ve tedavi sırasını ayrıca planlar.

Servikal Miyelopati Tanısı Nasıl Konur?

Tanı iki ayaklıdır: nörolojik muayene ve görüntüleme. Ancak bunlardan biri tek başına yeterli olmaz. Nitekim MRG’de daralma görülen birçok kişide hiç belirti bulunmaz.

Nörolojik Muayenede Aranan Bulgular

Doktorunuz omurilik tutulumunu gösteren özel bulguları arar. Ayrıca bu testler kısa sürer ve ağrı vermez.

• Hoffmann bulgusu: Orta parmak tırnağına vurulduğunda başparmağın bükülmesi omurilik tutulumunu düşündürür
• Babinski bulgusu: Ayak tabanı çizildiğinde başparmağın yukarı kalkması patolojiktir
• Klonus: Ayak bileği hızla yukarı bükülünce ritmik titremenin sürmesi anlamlıdır
• Artmış derin tendon refleksleri: Diz ve dirsek refleksleri normalden canlı alınır
• Kavrama ve bırakma testi: Hasta 10 saniyede elini 20 kez açıp kapatamaz
• Romberg testi: Gözler kapalıyken denge belirgin şekilde kaybolur

Görüntüleme Yöntemleri

MRG’de omurilik içinde parlak sinyal görülmesi önemli bir bulgudur. Bu görüntü omurilikte ödem veya kalıcı doku değişikliğini gösterir. Dolayısıyla bu bulgu, ameliyat kararını hızlandıran faktörlerden biridir.

Hastalığın Şiddetini Nasıl Ölçeriz?

Tedavi kararını sağlıklı vermek için şiddeti sayısal olarak ölçmek gerekir. Bu amaçla hekimler iki ölçeği yaygın kullanır. Böylece doktorunuz hem başlangıç düzeyini hem de zaman içindeki değişimi izler.

mJOA Skoru

Modifiye Japon Ortopedi Derneği skoru 18 puan üzerinden hesaplanır. Böylece puan düştükçe tutulumun ağırlığı netleşir. Ayrıca ölçek kol fonksiyonu, bacak fonksiyonu, duyu ve mesane kontrolünü ayrı ayrı puanlar.

Nurick Derecelendirmesi

Nurick ölçeği yürüme kapasitesine odaklanır ve altı basamaktan oluşur. Dolayısıyla bu ölçek hastanın günlük yaşamdaki bağımsızlığını yansıtır.

Bu ölçekler tek başına karar vermez. Buna karşın doktorunuzun ameliyat zamanlamasını netleştirmesine yardımcı olur.

Ameliyatsız Tedavi Kimlere Uygundur?

Doktorunuz her hastaya hemen ameliyat önermez. Ameliyatsız takip, uygun hasta grubunda geçerli bir seçenek oluşturur.

• mJOA skoru yüksek olan hafif olgular
• Belirtileri aylardır ilerlemeyen hastalar
• MRG’de omurilik sinyal değişikliği bulunmayanlar
• Cerrahi riski yüksek olan ileri yaş hastalar
• Ek hastalıkları nedeniyle anestezi alamayacak kişiler

Takip döneminde hastalar boyun manipülasyonundan ve sert germe hareketlerinden kaçınır. Ayrıca doktorunuz hastaya belirti günlüğü tutmasını önerir. Böylece ilerlemeyi erken fark edersiniz. Doktorunuz genellikle 6 ayda bir muayene ve yıllık MRG planlar.

Ameliyatsız yaklaşım hastalığı geri döndürmez, yalnızca izlemeyi sağlar. Bu nedenle yeni bir belirti çıktığında doktorunuz planı hemen gözden geçirir.

Ameliyat Ne Zaman Gerekir?

Cerrahi kararında amaç, mevcut hasarı geri almaktan çok ilerlemeyi durdurmaktır. Aşağıdaki durumlarda ameliyat öne çıkar.

• Orta veya ağır miyelopati: mJOA 14 ve altı ise cerrahi güçlü şekilde gündeme gelir
• İlerleyen bulgular: Aylar içinde kötüleşen yürüyüş veya el fonksiyonu varsa beklenmez
• Omurilikte sinyal değişikliği: MRG’de ödem görülmesi cerrahiyi öne alır
• Çok seviyeli belirgin bası: Birden fazla seviyede omurilik yassılaşmışsa risk yüksektir
• Instabilite: Harekette artan kayma varsa stabilizasyon gerekir

Zamanlama sonucu doğrudan etkiler. Nitekim belirtiler 12 aydan kısa süredir varsa iyileşme şansı belirgin şekilde yüksektir. Buna karşın uzun süredir ağır bulgu taşıyan hastalarda hedef, mevcut düzeyi korumak olur.

Cerrah Hangi Ameliyat Yöntemini Nasıl Seçer?

Tek bir standart yöntem yoktur. Cerrah seçimi, baskının nereden geldiğine, kaç seviyenin tutulduğuna ve boynun eğriliğine göre yapar.

Boynun doğal eğriliği seçimde belirleyicidir. Eğrilik öne dönmüşse arkadan yapılan ameliyat yeterli rahatlama sağlamaz. Bu durumda cerrah önden yaklaşımı tercih eder. Boyun fıtığına yönelik cerrahi seçenekleri boyun fıtığı cerrahi tedavisi sayfasında ayrıca ele aldık.

Ameliyat Sırasında Güvenlik Nasıl Sağlanır?

Omurilik cerrahisinde en büyük endişe fonksiyon kaybıdır. Bu nedenle ameliyat boyunca sinir yollarının elektriksel yanıtları sürekli izlenir. Nöromonitörizasyon sayesinde riskli bir noktaya yaklaşıldığında cerrah anında uyarı alır.

Böylece cerrah, baskıyı kaldırmakla omuriliği korumak arasındaki dengeyi anlık verilerle kurar. Ayrıca mikroskop altında çalışmak, damar ve sinir yapılarının ayırt edilmesini kolaylaştırır. Bu iki uygulama birlikte, ameliyat sonrası nörolojik kayıp riskini belirgin şekilde azaltır.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci Nasıl İlerler?

Ayrıca iyileşme kademeli ilerler ve sabır gerektirir. Hastaların çoğu ilk gün destekle ayağa kalkar.

Öte yandan sinir dokusunun toparlanması aylar alır. Bu nedenle ilk haftalarda belirgin değişiklik görmemek olağandır. Nitekim el becerisindeki düzelme çoğu zaman en geç geri gelen kazanımdır.

Özellikle fizik tedavi bu süreçte belirleyici rol oynar. Fizyoterapist programı yürüyüş güvenliği, denge ve ince el hareketleri üzerine kurar. Ayrıca sigarayı bırakmak füzyonun kaynamasını doğrudan etkiler.

Servikal Miyelopatide Prognoz Nasıldır?

Sonuç olarak tablo, ameliyata girerken oluşmuş hasarın miktarına bağlıdır. Erken evrede ameliyat olan hastaların önemli bölümü belirgin düzelme yaşar.

Buna karşın uzun süre baskı altında kalmış bir omurilikte kalıcı doku değişikliği oluşur. Bu hastalarda hedef, mevcut durumu korumak ve ilerlemeyi durdurmaktır. Dolayısıyla cerrah ameliyatı, kaybedilenleri geri getirmek için değil kalanı korumak için önerir.

Prognozu olumsuz etkileyen başlıca faktörler şunlardır: ileri yaş, uzun belirti süresi, ağır başlangıç bulguları, MRG’de yaygın sinyal değişikliği ve eşlik eden diyabet. Öte yandan bu faktörler cerrahiyi gereksiz hale getirmez. Aksine, ilerlemeyi durdurmak bu hastalarda daha da önemlidir.

Doktorunuza Hangi Soruları Sormalısınız?

Öncelikle hazırlıklı gitmek, kararı birlikte vermenizi kolaylaştırır. Aşağıdaki sorular ilk görüşmede işinizi kolaylaştırır.

• Benim mJOA skorum kaç ve bu ne anlama geliyor?
• MRG’de omuriliğimde sinyal değişikliği var mı?
• Kaç seviyede bası var ve bası önden mi arkadan mı geliyor?
• Ameliyatsız takip benim için gerçekçi bir seçenek mi?
• Önden mi arkadan mı yaklaşacaksınız ve neden?
• Ameliyatta nöromonitörizasyon uygulanacak mı?
• Ameliyat sonrası ne kadar düzelme bekleyebilirim?
• Bekleyecek olursam ne kadar risk almış olurum?

Sıkça Sorulan Sorular

Servikal miyelopati kendiliğinden düzelir mi?

Genellikle düzelmez. Hastalık dejeneratif bir süreç sonucu geliştiği için zamanla ilerleme eğilimi gösterir. Bazı hastalarda belirtiler yıllarca sabit kalır. Buna karşın kendiliğinden gerileme beklenmez. Bu nedenle takip kararı verildiğinde bile düzenli kontrol şarttır.

Ameliyat olmazsam felç olur muyum?

Her hastada felç gelişmez, ancak risk gerçektir. Özellikle dar kanalı olan bir kişide küçük bir travma bile ağır omurilik hasarına yol açar. Ayrıca belirtiler ilerlediğinde hasta yürüme bağımsızlığını yitirir. Dolayısıyla karar verirken ameliyatın riskini, ameliyat olmamanın riskiyle birlikte değerlendirmek gerekir.

Boyun ağrım yok, yine de miyelopati olur mu?

Evet, bu durum mümkündür. Nitekim hastaların önemli bir bölümünde belirgin boyun ağrısı bulunmaz. Bunun nedeni, omuriliğin ağrı duyusunu bu şekilde iletmemesinden kaynaklanır. Nitekim asıl uyarıcı bulgular ellerdeki beceriksizlik ve yürüyüş bozukluğudur.

Ameliyattan sonra boynum sertleşir mi?

Füzyon uygulanan seviyelerde hareket sınırlanır. Buna rağmen tek veya iki seviyeli füzyondan sonra hastalar günlük yaşamda belirgin kısıtlanma genellikle hissetmez. Ayrıca laminoplasti gibi bazı yöntemler hareketi büyük ölçüde korur. Doktorunuz yöntem seçerken bu faktörü de değerlendirir.

Ameliyat kaç saat sürer?

Süre tutulan seviye sayısına ve seçilen yönteme bağlıdır. Tek seviyeli ön yaklaşımlar genellikle daha kısa sürer. Çok seviyeli veya kombine ameliyatlar ise belirgin şekilde uzar. Doktorunuz size ameliyat öncesi görüşmede kendi planınıza özgü süreyi anlatır.

Fizik tedavi tek başına yeterli olur mu?

Omurilik basısı mekaniktir ve fizik tedavi bu basıyı kaldırmaz. Bu nedenle fizik tedavi, ameliyat yerine geçen bir seçenek değildir. Buna karşın hafif olgularda kas gücünü ve dengeyi korumaya yardımcı olur. Ayrıca ameliyat sonrası dönemde iyileşmenin en önemli parçasıdır.

Boyun masajı veya manipülasyon zararlı mı?

Miyelopati tanısı varsa sert manipülasyondan kaçınmak gerekir. Zaten dar olan kanalda ani ve zorlayıcı hareketler omuriliğe ek baskı uygular. Bu nedenle masaj ve manuel terapi kararını mutlaka doktorunuza danışarak verin.

Ameliyattan sonra araba kullanmaya ne zaman başlarım?

Çoğu hasta birkaç hafta içinde yeniden direksiyona geçer. Ancak boyun dönüşünüz yeterli olmalı ve ağrı kesici etkisi altında araç kullanmamalısınız. Ayrıca boyunluk kullanıyorsanız görüş açınız kısıtlanır. Bu nedenle izni doktorunuzdan alın.

Hastalık genetik midir?

Hastalık doğrudan kalıtsal değildir. Buna karşın kanal genişliği kişiden kişiye değişir ve bu özellik ailesel bir yön taşır. Doğuştan dar kanala sahip kişilerde belirtiler daha erken yaşta ortaya çıkar. Dolayısıyla ailede benzer öykü varsa erken değerlendirme faydalı olur.

Servikal miyelopati ile lomber dar kanal aynı anda olur mu?

Evet, bu duruma tandem stenoz denir ve seyrek değildir. Her iki bölge birlikte daraldığında yürüyüş bozukluğu belirginleşir. Bu hastalarda doktorunuz genellikle önce boyun bölgesini ameliyat eder. Çünkü omurilik basısı daha yüksek risk taşır. Bel bölgesindeki daralma hakkında bilgi için lomber dar kanal sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ve tedavi planı için mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun.