Meralji Parestetika (Uyluk Dış Yüzünde Uyuşma ve Yanma): Belirtileri ve Tedavisi

Meralji parestetika, uyluğun dış yüzünün duyusunu taşıyan sinirin kasık hizasında sıkışmasıdır. En tipik belirtisi uyluğun ön ve dış yüzünde yanma, karıncalanma ve uyuşmadır. Özellikle şikâyet ayakta durunca ve yürüyünce artar, oturunca ise genellikle hafifler.

Sıkışan sinirin tıbbi adı lateral femoral kutanöz sinirdir. Bu sinir yalnızca deri duyusu taşır, hiçbir kası çalıştırmaz. Bu yüzden meralji parestetika bacakta güç kaybı yapmaz.

İyi haber şu ki hastaların büyük bölümü kemer ve giysi düzenlemesi, kilo kontrolü ve kısa süreli ilaç tedavisiyle aylar içinde rahatlar. Buna karşın aylar süren ve uykuyu bozan yanmada mikrocerrahi kalıcı bir çözüm sunar. Asıl önemli nokta ise şikâyetin gerçekten kasıktaki sinirden mi, yoksa beldeki bir fıtıktan mı kaynaklandığını ayırmaktır.

Bu sayfa önce sinirin neden sıkıştığını anlatır. Ardından belirtileri, bel fıtığından ayrımı, ameliyatsız tedaviyi ve cerrahi seçenekleri sade bir dille ele alır.

Meralji Parestetika Nedir, Sinir Kasıkta Neden Sıkışır?

Meralji parestetika, lateral femoral kutanöz sinirin kasık bağının altından geçerken ezilmesiyle ortaya çıkan bir sinir sıkışmasıdır. Adındaki “meralji” uyluk ağrısı, “parestetika” ise karıncalanma anlamına gelir.

Aslında bu sinir beldeki ikinci ve üçüncü sinir köklerinden doğar. Ardından karın boşluğunun arka duvarı boyunca aşağı iner. Sonunda kalça kemiğinin önde ele gelen çıkıntısının hemen iç yanından, kasık bağının altından geçerek uyluğa çıkar.

Üstelik sinir bu dönüş noktasında neredeyse dik açıyla döner. Ayrıca kemik ile sert bağ arasında dar bir aralıktan geçer. Dolayısıyla bu bölgeye gelen her baskı ya da gerilme siniri kolayca tahriş eder.

Ayrıca sinirin yolu kişiden kişiye belirgin farklılık gösterir. Bazı kişilerde sinir kemik çıkıntısının üzerinden, bazılarında bağın içinden geçer. Bu yüzden aynı kemeri takan iki kişiden yalnızca birinde şikâyet başlar.

Lateral Femoral Kutanöz Sinir Hangi Bölgeyi Hissettirir?

Lateral femoral kutanöz sinir, uyluğun ön ve dış yüzünde avuç içinden biraz büyük bir alanın duyusunu taşır. Bu alan kalçanın hemen altından başlar ve diz kapağının üst hizasında biter.

Ancak sinir tamamen duyu siniri olduğu için kas gücünü, yürüyüşü ve diz refleksini etkilemez. Bu özellik, meralji parestetikayı bel kaynaklı sinir sıkışmalarından ayıran en değerli ipucudur.

Meralji Parestetika Neden Olur?

Meralji parestetikanın en sık nedeni, kasık bölgesine dışarıdan gelen sürekli baskı ve karın içi basıncın artmasıdır. Üstelik çoğu hastada birden fazla etken bir araya gelir.

• Dar kemer ve dar pantolon: Bel hizasının altına takılan sıkı kemer, siniri tam çıkış noktasında ezer.
• Fazla kilo: Karın yağı kasık bağını öne ve aşağı iter, böylece sinirin geçtiği aralık daralır.
• Gebelik: Büyüyen karın ve değişen duruş siniri gerer. Neyse ki şikâyet çoğu zaman doğumdan sonra geriler.
• Şeker hastalığı: Diyabet sinirleri sıkışmaya karşı hassaslaştırır. Nitekim diyabetli kişilerde meralji parestetika belirgin biçimde daha sık görülür.
• Ağır ekipman taşımak: Alet kemeri, silah kemeri ya da sırt çantasının bel kayışı kasığa sürekli baskı yapar.
• Uzun süre ayakta kalmak ve yürümek: Kalça geriye uzandıkça sinir gerilir, bu da yanmayı tetikler.
• Bacak boyu farkı: Leğen kemiğinin bir tarafa eğilmesi o taraftaki siniri sürekli zorlar.
• Emniyet kemeri ve kasık darbesi: Trafik kazasında kemerin kasığa yaptığı baskı siniri doğrudan yaralar.

Ameliyat Sonrası Meralji Parestetika Gelişir mi?

Evet, bazı ameliyatlardan sonra bu sinir geçici ya da kalıcı olarak etkilenir. Örneğin önden yapılan kalça protezi, leğen kemiğinden kemik grefti alınması ve kasık fıtığı ameliyatları sinire yakın bölgede çalışır.

Bunun yanı sıra uzun süren omurga ameliyatlarında hasta yüzüstü yatar. Bu pozisyonda leğen kemiği destekleri kasığa bastırır. Bu yüzden ekip destek yastıklarını özenle yerleştirir ve basınç noktalarını ameliyat boyunca kontrol eder.

Öte yandan nadir de olsa karın arkasındaki bir kitle ya da kas içi kanama siniri yukarıda sıkıştırır. Dolayısıyla belirgin bir neden bulunmayan ve hızla ilerleyen vakalarda hekim karın ve leğen bölgesini de görüntüler.

Meralji Parestetikanın Belirtileri Nelerdir?

Meralji parestetikanın temel belirtisi, uyluğun ön ve dış yüzünde yanma, karıncalanma ve uyuşmadır. Üstelik şikâyet genellikle tek taraflıdır ve diz kapağının altına inmez.

• Yanma ve sızlama: Hastalar bunu çoğu zaman “uyluğuma sıcak su dökülmüş gibi” diye tarif eder.
• Uyuşma ve hissizlik: Uyluğun dış yüzü sanki kalın bir kumaşın altındaymış gibi hissedilir.
• Dokunmaya aşırı hassasiyet: Pantolonun kumaşı ya da çarşafın teması bile rahatsız edici yanma yapar.
• Ayakta ve yürürken artış: Uzun yürüyüş ve ayakta beklemek şikâyeti belirgin biçimde artırır.
• Oturunca rahatlama: Kalça büküldüğünde sinir gevşer, bu yüzden oturmak çoğu hastayı rahatlatır.
• Kasıkta hassas nokta: Kalça kemiğinin ön çıkıntısının hemen iç yanına bastırınca uyluğa yayılan elektrik hissi oluşur.

Buna karşın meralji parestetika bacakta güçsüzlük, topallama ya da diz refleksinde kayıp yapmaz. Dolayısıyla bu bulgular varsa hekim sorunu başka bir yerde arar. Ayrıca hastaların yaklaşık beşte birinde şikâyet iki bacakta birden ortaya çıkar.

Meralji Parestetika Hangi Evrelerde İlerler?

Meralji parestetikanın resmi bir evre sınıflaması yoktur. Bununla birlikte hekimler şikâyetin süresine ve günlük hayata etkisine göre pratik bir ayrım yapar. Aşağıdaki tablo bu ayrımı özetler.

Dolayısıyla şikâyetin şiddeti kadar süresi de önemlidir. Özellikle altı ayı aşan ve tedaviye yanıt vermeyen yanma, kendiliğinden geçme olasılığı düşük bir tabloya işaret eder.

Uyluk Uyuşması Her Zaman Meralji Parestetika mı?

Hayır, uyluk uyuşmasının belde, kalçada ve karın içinde başka nedenleri de vardır. Özellikle beldeki üst seviye fıtıklar meralji parestetikayla kolayca karışır.

Örneğin bel omurlarının üst seviyesindeki bir fıtık ya da kanal daralması, uyluğun önüne giden sinir kökünü sıkıştırır. Bu durumda uyuşma benzer bölgede ortaya çıkar, ancak genellikle bel ağrısı ve güç kaybı eşlik eder. Kökün omurga deliğinde sıkışmasını foraminal stenoz sayfamızda ayrıntılı anlattık.

Bu tablodaki en değerli ipucu güç kaybıdır. Çünkü meralji parestetikada etkilenen sinir hiçbir kası çalıştırmaz. Dolayısıyla uyluk uyuşmasına bacakta güçsüzlük eşlik ediyorsa sorun büyük olasılıkla kasıkta değil, belde ya da daha yukarıdadır.

Benzer şekilde ağrı kalçadan baldıra ve ayağa iniyorsa tablo siyatiğe daha çok uyar. Ayrıca bu ayrımı siyatik sayfamızda adım adım ele aldık. Bazı hastalarda ise bel fıtığı ile kasıktaki sıkışma birlikte bulunur, bu yüzden hekim muayeneyi her zaman belden başlatır.

Meralji Parestetika Tanısı Nasıl Konur?

Meralji parestetikanın tanısını hekim çoğunlukla dikkatli bir öykü ve muayeneyle koyar. Ardından tanıyı doğrulamak ve benzer hastalıkları dışlamak için tetkik ister.

• Duyu haritası: Hekim uyluktaki uyuşma alanının sınırlarını işaretler. Alan sinirin tipik bölgesine uyuyorsa tanı güçlenir.
• Kasık basısı testi: Hekim kalça kemiğinin ön çıkıntısının iç yanına bastırır. Uyluğa yayılan karıncalanma sıkışmayı düşündürür.
• Leğen sıkıştırma testi: Hasta yan yatarken hekim leğen kemiğine yukarıdan bastırır. Bu hareket kasık bağını gevşetir, bu yüzden şikâyet kısa sürede azalır.
• Kas gücü ve refleks muayenesi: Güç ve diz refleksi normalse bel kaynaklı bir sorun olasılığı azalır.
• Tanısal sinir bloğu: Hekim ultrason eşliğinde sinirin çevresine az miktarda uyuşturucu ilaç verir. Yanma dakikalar içinde geçiyorsa tanı büyük ölçüde doğrulanır.
• Ultrason: Sinirin kasık hizasında şişip şişmediğini gösterir. Ayrıca iğne tedavisini güvenle yönlendirir.
• EMG ve sinir iletisi: Bu sinirin iletisini ölçmek teknik olarak zordur. Buna karşın EMG bel kökü hasarını ve diğer sinir hastalıklarını dışlamada değerlidir.
• Bel MR’ı ve karın görüntülemesi: Bel ağrısı, güç kaybı ya da açıklanamayan bulgular varsa hekim bu tetkikleri ister.

Bununla birlikte tanısal sinir bloğu tanının en güçlü dayanağıdır. Ayrıca cerrahi karar aşamasında da yol gösterir. Çünkü iğneyle tamamen rahatlayan hasta, ameliyattan da büyük olasılıkla fayda görür.

Meralji Parestetika Ameliyatsız Geçer mi?

Evet, meralji parestetikalı hastaların büyük çoğunluğu ameliyat olmadan rahatlar. İlk ve en önemli adım, siniri sıkıştıran nedeni ortadan kaldırmaktır.

Nitekim ameliyatsız tedavinin amacı, sinirin üzerindeki baskıyı azaltmak ve tahrişini yatıştırmaktır. Böylece sinir dinlenir, yanma da kademeli olarak azalır. Bu nedenle hekimler bu tedaviye genellikle en az 6-12 hafta süre tanır.

Öte yandan ultrason eşliğinde yapılan iğne, hem tedavi hem tanı aracıdır. Örneğin bazı hastalarda tek bir iğne aylarca rahatlık sağlar. Buna karşın etkisi her seferinde kısalıyorsa hekim kalıcı çözüm seçeneklerini konuşur.

Ayrıca gebelikte ortaya çıkan meralji parestetika çoğu zaman doğumdan sonraki haftalarda kendiliğinden geriler. Bu dönemde hekim yalnızca rahatlatıcı önlemler önerir.

Meralji Parestetikada Ne Zaman Ameliyat Gerekir?

Meralji parestetikada ameliyat, en az 3-6 aylık düzenli tedaviye rağmen yanma sürüyorsa ve hastanın yaşam kalitesini bozuyorsa gündeme gelir. Cerrah bu kararı muayene, tanısal iğne yanıtı ve görüntüleme bulgularını birlikte değerlendirerek verir.

• Dirençli ağrı: Kemer düzenlemesi, kilo kontrolü, ilaç ve iğneye rağmen uykuyu ve yürüyüşü bozan yanma.
• Tanısal iğneye net yanıt: İğne sonrası tamamen rahatlayan hasta, ameliyattan da büyük olasılıkla fayda görür.
• Tekrarlayan iğne ihtiyacı: Rahatlama süresi her seferinde kısalıyorsa kalıcı bir çözüm gerekir.
• Yapısal neden: Eski bir ameliyat izi, yara dokusu ya da kemik çıkıntısı siniri sıkıştırıyorsa.

Meralji Parestetika Ameliyatında Cerrah Ne Yapar?

Meralji parestetika ameliyatının amacı, sinirin kasık hizasındaki baskısını kalıcı olarak kaldırmaktır. Cerrah bunun için kalça kemiğinin ön çıkıntısının hemen altından 3-5 santimetrelik bir kesi yapar. Ardından siniri mikroskop altında bulur ve onu sıkıştıran bağ liflerini açar.

Genellikle ekip ameliyatı genel ya da bölgesel anesteziyle gerçekleştirir ve işlem genellikle bir saat kadar sürer. Sonuç olarak hastaların büyük bölümü aynı gün ya da ertesi gün evine döner.

Aslında bu sinir yalnızca birkaç milimetre kalınlığındadır ve yolu kişiden kişiye değişir. Bu yüzden mikroskop altında çalışmak, siniri ve yan dallarını korumak için belirleyicidir. Nitekim aynı mikrocerrahi ilke bilekteki karpal tünel sendromu ve dirsekteki kübital tünel sendromu ameliyatlarında da geçerlidir.

Meralji Parestetika Ameliyatında Hangi Yöntemler Var?

Cerrah yöntemi; sıkışmanın nedenine, sinirin durumuna ve hastanın önceliklerine göre seçer. Aşağıdaki tablo iki temel yöntemi karşılaştırır.

Örneğin yayınlanan seriler, gevşetme ameliyatından sonra hastaların yaklaşık beşte dördünün belirgin rahatladığını gösteriyor. Sinir kesme ise biraz daha yüksek başarı bildiriyor, ancak bunun bedeli kalıcı hissizliktir. Bununla birlikte bu karşılaştırmaların çoğu küçük ve geriye dönük çalışmalara dayanır.

Bu yüzden pek çok cerrah ilk tercih olarak siniri koruyan gevşetmeyi seçer. Sinir kesme ise genellikle gevşetmeden sonra tekrarlayan ya da sinirin ciddi hasar gördüğü vakalarda gündeme gelir. Sonuç olarak ameliyat öncesinde hasta ve cerrah bu seçimi birlikte yapar.

Meralji Parestetika Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Deneyimli ellerde meralji parestetika ameliyatı güvenli bir girişimdir. Yine de her cerrahi işlem gibi bazı riskleri vardır, dolayısıyla cerrah bunları ameliyat öncesinde hastayla konuşur.

• Geçici yanma artışı: Sinir rahatladıktan sonra birkaç hafta karıncalanma artar, ardından çoğunlukla geriler.
• Kalıcı hissizlik: Sinir kesme yönteminde beklenen bir sonuçtur. Gevşetmede ise seyrek görülür.
• Yara sorunları: Çünkü kasık bölgesi nemli ve hareketli olduğu için yara iyileşmesi bazen uzar. Özellikle fazla kilolu hastalarda bu risk artar.
• Şikâyetin sürmesi ya da tekrarlaması: Az sayıda hastada ikinci bir girişim gerekir.
• Genel cerrahi riskler: Enfeksiyon, kanama ve anesteziye bağlı sorunlar seyrek görülür.

Meralji Parestetika Ameliyatından Sonra İyileşme Ne Kadar Sürer?

Meralji parestetika ameliyatından sonra hastaların çoğu ilk günlerde yürümeye başlar ve birkaç hafta içinde günlük hayatına döner. Ancak sinirin tam toparlanması aylar sürer.

Genellikle gece yanması ve dokunma hassasiyeti ilk haftalarda belirgin biçimde azalır. Buna karşın uyuşma, sinir milimetre milimetre iyileştiği için çok daha yavaş geçer.

Ayrıca ameliyat sonrasında da kemer ve kilo kontrolü önemini korur. Çünkü siniri ilk kez sıkıştıran etkenler sürerse şikâyetin geri dönme olasılığı artar.

Uyluk Dış Yüzündeki Sinir Sıkışmasını Önlemek İçin Ne Yapabilirsiniz?

Meralji parestetikayı önlemenin temeli, kasık bölgesine sürekli baskıdan kaçınmak ve sağlıklı kiloyu korumaktır. Bu basit önlemler hem hastalığın başlamasını hem de tedavi sonrası tekrarlamasını zorlaştırır.

• Kemerinizi gevşek takın: Böylece kasık bağının üzerine sürekli bir baskı binmez.
• Dar pantolondan kaçının: Özellikle beli düşük ve sıkı kesimli pantolonlar siniri doğrudan ezer.
• Kilonuzu kontrol altında tutun: Karın çevresindeki yağ kasık bağına baskı yapar.
• Yükü dağıtın: Ağır alet kemeri yerine askılı yelek ya da sırt çantası kullanın.
• Uzun ayakta beklemede mola verin: Kısa süre oturmak siniri gevşetir ve yanmayı azaltır.
• Kan şekerinizi düzenli izleyin: Özellikle diyabet sinirleri sıkışmaya karşı hassaslaştırır.

Öte yandan uyluktaki uyuşmanın dizin altına inmesi ya da bacakta güçsüzlük eklenmesi, tablonun değiştiğini gösterir. Bu durumda beklemeden yeniden değerlendirme gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ile tedavi planı için mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun. Bacakta ani güçsüzlük, idrar ya da dışkı kaçırma veya makat çevresinde uyuşma gelişirse beklemeden acil servise başvurun.