Sinir Kesilmesi: Belirtileri, Ameliyatı ve İyileşme Süresi

Sinir kesilmesi, kol, el, bacak ya da ayaktaki bir sinirin kesici bir cisimle, ezilmeyle ya da gerilmeyle kısmen veya tamamen kopmasıdır. Tamamen kopan sinir kendi kendine birleşmez. Bu yüzden çoğu zaman mikrocerrahi ile sinir dikişi gerekir.

Buna karşın her sinir yaralanması kopma anlamına gelmez. Bazı yaralanmalarda sinir yalnızca sersemler ve haftalar içinde kendiliğinden düzelir. Asıl mesele, hangi hastanın beklemesi ve hangisinin erken ameliyat olması gerektiğini doğru ayırmaktır.

Bu sayfa; sinir yaralanmasının tiplerini, hangi sinirin hangi belirtiyi verdiğini, ameliyat zamanlamasını, cerrahi yöntemleri ve iyileşme takvimini anlatır.

Sinir Kesilmesi Nedir?

Sinir kesilmesi, beyin ve omurilikten çıkan çevresel (periferik) bir sinirin bütünlüğünün bozulmasıdır. Tıp dilinde bu duruma periferik sinir yaralanması denir.

Aslında her sinir, elektrik kablosuna benzer. İçinde binlerce ince lif (akson) bulunur. Ayrıca bu lifleri koruyan kılıflar ve en dışta sağlam bir zar (epinöryum) yer alır.

Bu lifler beyinden gelen hareket komutunu kaslara taşır. Ayrıca derideki dokunma, ağrı ve ısı bilgisini beyne iletir.

Bir sinir koptuğunda kesi yerinin ötesindeki lifler birkaç gün içinde çözünmeye başlar.

Ardından sinirin geride kalan ucu yeni lif filizleri üretir. Ancak bu filizler, karşı uca ulaşacak bir yol bulamazsa hedef kasa ve deriye ulaşamaz. Bu yüzden kopuk sinirde cerrahın görevi, iki ucu doğru hizada yeniden buluşturmaktır.

Sinir Yaralanmasının Tipleri Nelerdir?

Sinir yaralanması, hasarın derinliğine göre üç ana tipe ayrılan bir tablodur. Hekimler bu ayrımı genellikle Seddon sınıflaması ile yapar. Bunun yanı sıra daha ayrıntılı Sunderland sınıflaması hasarı beş dereceye böler.

Bu ayrım önemlidir, çünkü tedaviyi doğrudan belirler. Örneğin hafif tipte sabırla izlemek yeterlidir. Buna karşın ağır tipte beklemek, kasın kalıcı olarak erimesine yol açar.

Kol sinirlerinin boyun köküne yakın yaralanmaları ise ayrı bir grup oluşturur. Motosiklet kazası ve zor doğum gibi nedenlere bağlı bu tabloyu brakiyal pleksus yaralanması sayfamızda ayrıntılı anlattık.

Sinir Kesilmesi Neden Olur?

Sinir kesilmesinin en sık nedeni, cam, bıçak ya da metal gibi keskin cisimlerle oluşan yaralardır. Özellikle el bileği ve parmak kesileri sinirleri sıklıkla etkiler, çünkü bu bölgede sinirler deriye çok yakındır.

Bununla birlikte sinir yalnızca kesilerek zarar görmez. Diğer sık nedenler şunlardır:

• Kırık ve çıkıklar: Örneğin kol kemiği ortasındaki kırık, radial siniri gerer ya da ezer.
• Ezilme yaralanmaları: İş makinesi, pres ya da kapı sıkışması gibi kazalar sinirin uzun bir bölümünü hasarlar.
• Gerilme yaralanmaları: Trafik kazasında omuz ile baş birbirinden uzaklaşırsa sinir köklerinde yırtık oluşur.
• Ateşli silah yaralanmaları: Mermi çoğu zaman siniri kesmez, ancak şok dalgasıyla sersemletir.
• Tıbbi işlemlere bağlı hasar: Kalçaya yanlış noktadan yapılan iğne siyatik siniri, boyun biyopsisi ise nadiren omuz sinirini etkiler.
• Uzun süreli bası: Bilinçsiz yatış, sıkı alçı ya da turnike de siniri zedeler.

Hangi Sinir Kesilince Hangi Belirti Ortaya Çıkar?

Sinir kesilmesinin belirtisi, yaralanan sinirin hangi kası ve hangi deri bölgesini taşıdığına bağlıdır. Bu yüzden deneyimli bir hekim, muayeneyle çoğu zaman hangi sinirin yaralandığını tahmin eder.

En tipik belirtiler uyuşma, his kaybı, karıncalanma ve belirli bir hareketi yapamamaktır. Ayrıca bazı hastalar yanma ya da elektrik çarpması gibi bir ağrı tarif eder. Zamanla kas erimesi, deride incelme ve terlemenin kesilmesi de eklenir.

Bacakta ayak bileğini kaldıramama tablosu yalnızca sinir kesisinden kaynaklanmaz. Bel fıtığı ve sinir sıkışması gibi diğer nedenleri düşük ayak sayfamızda karşılaştırdık.

Sinirin Kesildiğini Nasıl Anlarım?

Sinir kesilmesinin tanısı, önce dikkatli bir muayeneye dayanır. Öncelikle hekim her parmağın hissini ayrı ayrı test eder. Ardından kasların gücünü tek tek ölçer.

Ayrıca şu yöntemler tanıyı destekler:

• Tinel belirtisi: Hekim sinirin seyri boyunca hafifçe vurur. Elektrik çarpması hissinin yeri, filizlenen sinirin nereye kadar ilerlediğini gösterir.
• EMG (sinir iletim testi): Sinir ve kasın elektriksel yanıtını ölçer. Ancak ilk 3 hafta içinde sonuç çoğu zaman yanıltıcıdır, çünkü sinirdeki çözülme o sürede tamamlanır.
• Sinir ultrasonu: Kesinin yerini, sinirin devamlılığını ve uç şişliğini (nöroma) gösterir.
• MR nörografi: Derindeki sinirlerde ve sinir köklerinde hasarın yerini ortaya koyar.

Öte yandan keskin bir kesiden sonra his kaybı varsa, cerrah çoğu zaman yarayı ameliyatta açarak doğrudan inceler. Böylece en kesin tanıya ulaşır.

Bunun yanında elde uyuşma her zaman kesiden kaynaklanmaz. Örneğin kol ağrısıyla birlikte gelen uyuşmada boyun fıtığı da akla gelir. Bu ayrımı kola vuran ağrı sayfamızda anlattık.

Kesilen Sinir Kendini Yeniler mi?

Kesilen sinir, çevresel sinirlerin yenilenme yeteneği sayesinde kısmen kendini onarır. Ancak bunun için iki ucun birbirine yakın ve doğru hizada olması şarttır.

Sinir lifleri günde yaklaşık 1 milimetre, yani ayda 2,5 ila 3 santimetre uzar. Bu nedenle bilekteki bir kesiden sonra parmak uçlarına ulaşmak birkaç ay sürer. Buna karşın koltuk altındaki bir yaralanmada lifin el kaslarına ulaşması çoğu zaman bir yılı aşar.

Burada zaman kritik bir rol oynar. Sinirden uzun süre uyarı almayan kas, yaklaşık 12 ila 18 ay içinde kalıcı olarak erir. Sonrasında sinir kasa ulaşsa bile kas yanıt veremez.

Öte yandan duyu daha dayanıklıdır. Bu yüzden geç onarımlarda da his kısmen geri döner.

Kısacası tamamen kopmuş bir sinir kendiliğinden birleşmez. Lifler yolunu bulamazsa kesi ucunda ağrılı bir şişlik (nöroma) oluşturur.

Sinir Kesilmesinde Ameliyat Ne Zaman Yapılmalı?

Ameliyatın zamanı, yaralanmanın biçimine göre değişir. Bu nedenle doğru zamanlama, sonucu etkileyen en önemli etkenlerden biridir.

Kapalı yaralanmalarda hekim ilk EMG’yi genellikle 3. ila 4. haftada ister. Ardından 3. ayda testi tekrarlar.

Bu durumda kasta yeniden sinir sinyali yoksa cerrah siniri açarak inceler.

Ancak bekleme süresi sınırsız değildir. Altı ayı aşan gecikmeler, özellikle kas gücünün geri dönüş şansını belirgin şekilde azaltır.

Sinir Kesilmesi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Sinir kesilmesi ameliyatı, ameliyat mikroskobu altında kopan sinir uçlarını saç telinden ince ipliklerle birleştiren bir mikrocerrahi işlemdir. İlk olarak cerrah ezik ve yara dokulu uçları temizler. Böylece sağlıklı lif demetlerini açığa çıkarır.

Ardından sinir demetlerini karşılıklı doğru hizaya getirir. Bu adım çok önemlidir, çünkü yanlış hizada lifler yanlış kasa ya da deriye ulaşır. Son olarak en dıştaki zarı birkaç dikişle tutturur.

Derindeki ve karışık sinirlerde cerrah sinir uyarıcı cihazlardan yararlanır. Bu cihazlar hareket liflerini duyu liflerinden ayırır. Ayrıca ameliyatta sinirin yara dokusu içinden geçip geçmediğini gösterir.

Bu izlemenin genel ilkelerini nöromonitorizasyon sayfamızda açıkladık.

Sinir Onarımında Hangi Yöntemler Var?

Sinir onarımında seçilecek yöntem, iki uç arasındaki boşluğa, yaralanmanın yerine ve geçen süreye göre belirlenen bir karardır.

Elde tendon ve damar yaralanmaları sinirle birlikte görülebilir. Bu durumda beyin ve sinir cerrahı el cerrahisi ya da plastik cerrahi ekibiyle birlikte çalışır.

Sinir Dikişi Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer?

Sinir dikişi sonrası iyileşme, haftalarla değil aylarla ölçülen bir süreçtir. Dikiş yerinin kaynaması genellikle birkaç hafta sürer. Ancak liflerin hedefe ulaşması yaralanma yerinden uzaklığa bağlıdır.

Bu süreçte fizik tedavi ve el terapisi büyük önem taşır. Özellikle terapist eklemlerin donmasını önler. Ayrıca duyu yeniden eğitimiyle beynin yeni sinyalleri doğru yorumlamasına yardım eder.

Bununla birlikte iyileşme sırasında karıncalanma ve elektriklenme çoğu zaman artar. Bu durum çoğu zaman kötüye değil, liflerin ilerlediğine işaret eder.

Sinir Kesilmesinde Sonucu Neler Etkiler?

Sinir kesilmesinde sonucu belirleyen en güçlü etkenler yaş, zamanlama ve yaralanmanın yeridir. Hekim kesin bir oran vermez, ama bu etkenler beklentiyi belirgin şekilde şekillendirir.

• Yaş: Çocuklarda sinirler daha hızlı uzar ve beyin yeni sinyallere daha kolay uyum sağlar. Bu yüzden çocuklarda sonuçlar genellikle daha iyidir.
• Zamanlama: Erken ve doğru onarım, kas erimeden önce liflerin hedefe ulaşma şansını artırır.
• Yaralanma yeri: Ele ve ayağa yakın kesiler, koltuk altı ya da kalça seviyesindeki yaralanmalardan daha iyi sonuç verir.
• Sinirin türü: Yalnızca his taşıyan sinirler, hem hareket hem his taşıyan karma sinirlerden daha iyi toparlanır.
• Boşluğun uzunluğu: Greft gerektiren uzun boşluklar, gerginliksiz uç uca dikişe göre daha sınırlı sonuç verir.
• Genel sağlık: Sigara, kontrolsüz şeker hastalığı ve damar hastalıkları sinir iyileşmesini yavaşlatır.

Ayrıca bazı hastalarda his geri dönse bile ince beceriler tam eski haline dönmez. Örneğin düğme iliklemek ya da küçük cisimleri tutmak bir süre zor kalır.

Sinir Kesisinden Sonra Ağrı Neden Olur?

Sinir kesisinden sonraki ağrı, çoğunlukla sinirin kendisinden kaynaklanan nöropatik bir ağrıdır. Hasta bu ağrıyı genellikle yanma, batma ve elektrik çarpması şeklinde tarif eder.

Bu ağrının en sık nedenlerinden biri ise nöromadır. Kopan sinirin ucundaki lifler yol bulamazsa bir yumak oluşturur. Dolayısıyla bu yumağa dokunmak ya da üzerine basmak keskin bir ağrı yaratır.

Tedavide önce sinir ağrısına yönelik ilaçlar ve masaj gibi duyarsızlaştırma yöntemleri denenir. Ancak ağrı sürerse cerrah nöromayı çıkarır. Ardından sinir ucunu onarır ya da güvenli bir dokuya yerleştirir.

Bunun yanında bazı hastalarda deri renginde değişim, şişlik ve aşırı hassasiyetle seyreden bölgesel ağrı sendromu gelişir. Bu durumda erken fizik tedavi ve ağrı uzmanıyla iş birliği büyük önem taşır.

Sinir Sıkışması ile Sinir Kesilmesi Arasındaki Fark Nedir?

Sinir sıkışması, sinirin bir kanal içinde uzun süre baskı altında kalmasıdır. Sinir kesilmesi ise sinirin ani bir yaralanmayla bütünlüğünü kaybetmesidir.

Sıkışmada belirtiler genellikle yavaş yavaş başlar ve çoğu zaman geceleri artar. Buna karşın kesilmede belirtiler yaralanma anında ya da hemen sonrasında ortaya çıkar.

Özellikle en bilinen sıkışma örneği el bileğindeki median sinir sıkışmasıdır. Bu tabloyu karpal tünel sendromu sayfamızda anlattık.

Öte yandan bir yaralanmadan sonra oluşan yara dokusu da sinire zamanla bası yapar. Bu durumda belirtiler zamanla, aylar içinde artar ve nöroliz ameliyatı gündeme gelir.

Sinir Yaralanmasından Nasıl Korunurum?

Sinir yaralanmalarının önemli bir bölümü, ev ve iş kazalarından kaynaklanan ve önlemesi mümkün yaralanmalardır.

• Cam ve bıçakla çalışırken kesilmeye dayanıklı eldiven kullanın.
• Kırık bardakları çıplak elle toplamayın.
• İş makinelerinde koruyucu kapakları ve acil durdurma düğmelerini her zaman çalışır tutun.
• Kalçaya yapılan iğnelerin yalnızca eğitimli sağlık personeli tarafından yapılmasına dikkat edin.
• Alçı ya da sargı altında artan ağrı ve uyuşmayı geçiştirmeyin, hemen hekiminize başvurun.

Son olarak kesici bir yaradan sonra parmaklarda his kaybı varsa, yarayı yalnızca dikip geçmeyin. Bu durumda sinirin de değerlendirilmesini isteyin, çünkü erken fark edilen kesi en iyi sonucu verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sinir kesilmesi ameliyatsız iyileşir mi?

Sinir yalnızca sersemlediyse ya da lifleri koptuğu halde kılıfı sağlam kaldıysa, ameliyatsız iyileşir. Buna karşın sinir tamamen koptuysa uçlar kendiliğinden birleşmez. Bu yüzden keskin bir kesiden sonra his kaybı varsa ameliyat gerekir.

Sinir kesildikten ne kadar sonra ameliyat olunmalı?

Cerrah temiz ve keskin bir kesiyi en iyi ilk 72 saat içinde onarır. Ezik ya da kirli yaralarda ise cerrah onarımı genellikle 2 ila 3 hafta sonraya bırakır. Öte yandan kapalı yaralanmalarda hekimler genellikle yaklaşık 3 ay izlemi tercih eder.

Kesilen sinir ayda kaç santimetre uzar?

Sinir lifleri günde yaklaşık 1 milimetre uzar. Başka bir deyişle bu, ayda yaklaşık 2,5 ila 3 santimetreye karşılık gelir. Dolayısıyla iyileşme süresi, kesinin hedef kasa olan uzaklığına göre değişir.

Parmakta sinir kesilmesi kendiliğinden geçer mi?

Parmak sinirleri ince olsa da tamamen kesildiklerinde kendiliğinden birleşmez. Onarım yapılmazsa parmak kenarında kalıcı his kaybı ve ağrılı nöroma gelişir. Bu yüzden parmak kesisinden sonra his kaybı varsa erken değerlendirme gerekir.

Sinir dikişi ameliyatı kaç saat sürer?

Tek bir parmak sinirinin onarımı genellikle bir saatten kısa sürer. Buna karşın birden çok sinir, tendon ve damar birlikte yaralandıysa ameliyat birkaç saati bulur. Ayrıca greft gereken onarımlar da süreyi uzatır.

Sinir yaralanmasına hangi bölüm bakar?

Periferik sinir cerrahisi yapan beyin ve sinir cerrahları bu yaralanmaları tedavi eder. Bunun yanında bazı merkezlerde el cerrahisi ve plastik cerrahi ekipleri de aynı alanda çalışır. Özellikle tendon ve damar yaralanması eşlik ediyorsa ekipler birlikte çalışır.

Sinir iyileşirken neden karıncalanma artar?

Yeni filizlenen sinir lifleri hassastır ve en küçük uyarıya tepki verir. Bu yüzden iyileşme döneminde karıncalanma ve elektriklenme genellikle artar. Karıncalanmanın yerinin zamanla ileri kayması, liflerin ilerlediğini gösteren olumlu bir işarettir.

Geç kalmış sinir yaralanmasının tedavisi var mı?

Geç kalmış yaralanmalarda bile seçenekler tamamen tükenmez. Örneğin duyu kaybında geç onarım hâlâ fayda sağlar. Kas kalıcı olarak eridiyse ise sinir transferi ya da tendon transferi kaybolan hareketi kısmen geri kazandırır.

Sinir ameliyatından sonra işe ne zaman dönebilirim?

Masa başı işe dönüş çoğu zaman 2 ila 4 hafta sonra mümkündür. Buna karşın elini yoğun kullanan ve ağır iş yapan kişiler genellikle 2 ila 3 ay bekler. Sonuç olarak kesin süreyi hekim, onarımın türüne ve iyileşmenin seyrine göre belirler.

Kalçaya yapılan iğneden sonra bacakta güçsüzlük olursa ne yapmalıyım?

İğneden hemen sonra bacağa yayılan ağrı ve güçsüzlük, siyatik sinirin etkilendiğine işaret eder. Bu nedenle beklemeden bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun. Hekim muayene ve EMG ile hasarın tipini belirleyip izlem ya da cerrahi kararı verir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ile tedavi planı için mutlaka bir uzmana başvurun. Kesici bir yaralanmadan sonra his kaybı, hareket kaybı ya da durmayan kanama varsa beklemeden acil servise başvurun ya da 112’yi arayın.