Radial Sinir Felci (El Bileği Düşmesi): Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Radial sinir felci, kolun arka yüzündeki kasları çalıştıran radial sinirin hasar görmesi sonucu el bileğini ve parmakları yukarı kaldıramama durumudur. Halk arasında bu tabloya el bileği düşmesi ya da düşük el denir. En sık nedenler kol kemiği kırığı, uykuda kolun uzun süre ezilmesi ve koltuk değneği basısıdır.

Örneğin kişi kolunu öne uzattığında eli bilekten aşağı sarkar. Ayrıca baş parmak ile işaret parmağı arasındaki el sırtında uyuşma olur. Buna karşın kişi yine de yumruk yapar, çünkü parmakları büken kasları başka sinirler çalıştırır.

İyi haber şu ki hastaların çoğunda sinir yalnızca ezilmiştir ve birkaç ay içinde kendiliğinden toparlanır. Öte yandan sinir kesilmişse ya da aylar geçtiği halde hiç düzelme yoksa cerrahi onarım gerekir. Bu yüzden asıl önemli soru, sinirin ne kadar ve nerede hasar gördüğüdür.

Bu sayfa önce radial sinirin görevini anlatır. Ardından hasarın yerine göre belirtileri, tanı yöntemlerini, ameliyatsız tedaviyi ve cerrahi seçenekleri sade bir dille ele alır.

Radial Sinir Felci Nedir?

Radial sinir felci, radial sinirin iletiminin kısmen ya da tamamen durması ve bu sinirin çalıştırdığı kasların güç kaybetmesidir. Sonuçta kişi dirseği, el bileğini, parmakları ve baş parmağı geriye doğru açamaz.

Felç kelimesi kulağa ürkütücü gelir. Ancak burada beyin değil, koldaki tek bir sinir etkilenir. Dolayısıyla tablo kalıcı bir felç anlamına gelmez ve çoğu hastada düzelir.

Radial Sinir Nerede Bulunur ve Ne İşe Yarar?

Öncelikle radial sinir, boyundan çıkan sinir köklerinin koltuk altında oluşturduğu sinir ağından doğar. Bu ağın adı brakiyal pleksustur. Ardından sinir kol kemiğinin arkasını dolanır ve spiral oluk denen sığ bir kemik kanalında ilerler.

Sonrasında sinir dirseğin hemen altında iki dala bölünür. Yüzeyel dal genellikle el sırtına his taşır. Öte yandan derin dal ön koldaki bir kas tünelinden geçer ve parmakları açan kasları çalıştırır.

Özetle radial sinir dört temel hareketi sağlar: dirseği düzeltmek, el bileğini kaldırmak, parmakları açmak ve baş parmağı yana açmak. Bu nedenle hasarın düzeyi hangi hareketin kaybolacağını doğrudan belirler.

Radial Sinir Felci Neden Olur?

Radial sinir felcinin en sık nedeni, sinirin kol kemiğine yakın seyrettiği bölgede ezilmesi ya da gerilmesidir. Özellikle spiral oluk bölgesi, sinirin kemiğe en çok yaslandığı ve en kolay zedelendiği noktadır.

• Kol kemiği (humerus) kırığı: Kemiğin orta kısmındaki kırıklarda kırık uçları siniri gerer ya da ezer. Kol kırıklarından sonra görülen sinir hasarlarının en sık nedeni budur.
• Cumartesi gecesi felci: Kişi derin uykuda ya da alkollüyken kolunu sandalye kenarına asarak uyur. Böylece saatler süren bası siniri ezer.
• Balayı felci: Partnerin başı uzun süre üst kolun üzerinde kalır. Sonuçta benzer bir bası tablosu oluşur.
• Koltuk değneği: Değneğin üst ucu koltuk altına yüklenirse sinirin en üst bölümünü sıkıştırır.
• Turnike ve sıkı alçı: Kola uzun süre uygulanan sıkı bandaj ya da alçı siniri bastırır.
• Enjeksiyon ve cerrahi: Kol ya da dirsek çevresindeki girişimler nadiren sinire zarar verir.
• Kesici ve delici yaralanmalar: Cam, bıçak ya da makine yaralanmaları siniri tamamen keser. Bu durumda tablo bir sinir kesilmesi olarak ele alınır.
• Kitleler: Ön kolda yağ bezesi, ganglion kisti ya da sinir kılıfı tümörü derin dalı yavaş yavaş sıkıştırır.

Öte yandan bazı hastalarda belirgin bir neden bulunmaz. Bu durumda hekim şeker hastalığı, tiroit sorunları ve kalıtsal sinir hassasiyeti gibi zemin hastalıklarını da araştırır.

Radial Sinir Felcinin Belirtileri Nelerdir?

Radial sinir felcinin temel belirtisi, kol öne uzatıldığında el bileğinin ve parmakların aşağı sarkmasıdır. Bunun yanında hastaların çoğu el sırtında uyuşma ve kavrama gücünde azalma fark eder.

• El bileği düşmesi: Özellikle avuç içi aşağı bakarken kişi bileğini kaldıramaz.
• Parmak düşmesi: Kişi parmaklarının ilk boğumlarını açamaz, el yarı yumruk görünümünde kalır.
• Baş parmakta güçsüzlük: Ayrıca baş parmağı yana ve geriye açmak zorlaşır.
• Kavrama zayıflığı: Bilek bükük kaldığı için parmakları büken kaslar da tam güç üretemez. Bu yüzden hasta bardağı kavrarken zorlanır.
• Uyuşma: Genellikle baş parmak ile işaret parmağı arasındaki el sırtında his azalır ya da karıncalanma olur.
• Dirsekte güçsüzlük: Hasar koltuk altı düzeyindeyse kişi dirseğini de tam düzeltemez.

İlginç bir bulgu da şudur: hekim bilek ve parmakları elle düzelttiğinde hasta parmaklarını yana açar. Çünkü parmak aralarını açan küçük kaslar başka bir sinirden beslenir. Bu nedenle hekim muayenede bu ayrıntıyı da kontrol eder.

Hasarın Yerine Göre Belirtiler Nasıl Değişir?

Özellikle radial sinirde belirtilerin dağılımı, hasarın kol boyunca hangi düzeyde olduğunu büyük ölçüde gösterir. Aşağıdaki tablo dört ana düzeyi karşılaştırır.

Örneğin derin dal felcinde el bileği kalkar ama parmaklar sarkık kalır. Dolayısıyla bu tabloyu klasik el bileği düşmesinden ayırmak gerekir. Ayrıca derin dal basısında his kaybı olmadığı için hasta yalnızca güçsüzlükten yakınır.

Radial Sinir Felci Hangi Hastalıklarla Karışır?

Ancak el bileği düşmesi her zaman radial sinirden kaynaklanmaz. Boyundaki sinir kökü sıkışması, inme ve sinir ağı hasarları da benzer bir el görünümü yapar.

Özellikle boyundaki yedinci sinir kökü sıkışması radial sinir felciyle sık karışır. Bu durumda hastada çoğu zaman kola vuran ağrı de bulunur. Bunun yanında el bileğini büken kaslar da zayıflar, oysa radial sinir felcinde bu kaslar sağlamdır.

Benzer şekilde dirsekte ulnar sinir sıkışması serçe ve yüzük parmağında, bilekte median sinir sıkışması ise ilk üç parmakta uyuşma yapar. Bu tablolar için kübital tünel sendromu ve karpal tünel sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Radial Sinir Felcinin Tanısı Nasıl Konur?

Radial sinir felcinin tanısı ayrıntılı muayeneyle başlar ve sinir iletim testi (EMG) ile kesinleşir. Gerekirse ultrason ve MR sinirin kendisini görüntüler.

• Muayene: Öncelikle hekim her kası tek tek test eder ve uyuşma alanını haritalar. Böylece hasarın düzeyini büyük ölçüde belirler.
• EMG ve sinir iletim çalışması: Özellikle bu test, sinirin kesik mi yoksa yalnızca ezik mi olduğunu gösterir. Ancak sinirdeki değişiklikler ilk iki ila üç haftada tam oturmaz. Bu yüzden hekim EMG’yi çoğunlukla üçüncü haftadan sonra ister.
• Tekrar EMG: Ardından üç ila dört ay sonra yapılan ikinci test, sinirde düzelme başlayıp başlamadığını gösterir. Ameliyat kararında bu karşılaştırma çok değerlidir.
• Sinir ultrasonu: Özellikle kırık bölgesinde sinirin bütünlüğünü, kemik parçasına sıkışıp sıkışmadığını ve kesik olup olmadığını gösterir.
• MR: Bunun yanında ön koldaki kitleleri ve sinirdeki şişliği değerlendirir. Ayrıca boyun MR’ı kök basısını dışlamak için gerekir.
• Röntgen: Ayrıca kırık varsa kemik parçalarının sinire yakınlığını gösterir.

Sinirdeki Hasarın Derecesi Neden Önemlidir?

Nitekim sinir hasarının derecesi, iyileşme süresini ve ameliyat gereğini belirleyen en önemli etkendir. Hekimler bu derecelendirmeyi üç temel gruba ayırır.

Ancak başlangıçta bu üç derece muayenede birbirine çok benzer. Dolayısıyla hekim kesik şüphesi yoksa birkaç ay izler, ardından EMG ve muayene bulgularıyla kararını netleştirir.

Radial Sinir Felcinde Ameliyatsız Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Kapalı bası ve kapalı kırıklara bağlı radial sinir felcinde ilk tedavi atel, egzersiz ve düzenli izlemdir. Çünkü bu hastaların büyük çoğunluğunda sinir kendiliğinden toparlanır.

Bu dönemde ateli takmak özellikle önemlidir. Aksi halde bilek sürekli bükük kalır ve kaslar kısalır. Sonuçta sinir düzelse bile eklem sertliği el işlevini kısıtlar.

Ayrıca uyuşan el sırtı sıcaklığı ve sivri cisimleri iyi algılamaz. Bu yüzden ocak, sıcak su ve kesici aletlerle çalışırken hasta elini gözle kontrol etmelidir.

Radial Sinir Felcinde Ameliyat Ne Zaman Gerekir?

Radial sinir felcinde ameliyat; sinirin kesildiği düşünülen yaralanmalarda hemen, kapalı yaralanmalarda ise aylar geçtiği halde düzelme görülmediğinde gündeme gelir.

• Açık yaralanma ve açık kırık: Bu durumda cerrah yarayı temizlerken siniri de görür. Eğer sinir kesikse aynı ameliyatta ya da kısa süre içinde onarır.
• Kapalı kırık ve bası: Hekim genellikle üç ila dört ay bekler. Ardından bu süre sonunda muayene ve EMG’de hiç düzelme yoksa ameliyat planlanır.
• Kırık tedavisinden sonra başlayan felç: Kemik yerine oturtulduktan sonra ortaya çıkan felçte sinirin kırık uçları arasına sıkışma ihtimali yüksektir. Bu durumda erken ultrason ve cerrahi değerlendirme önem kazanır.
• Kitle basısı: Özellikle ön koldaki bir kitle derin dalı sıkıştırıyorsa cerrah kitleyi çıkarır ve siniri serbestleştirir.
• İlerleyen güçsüzlük: Ayrıca bilinen bir neden olmadan güç kaybı artıyorsa beklemek doğru değildir.

Üstelik zamanlama kritik bir konudur. Çünkü siniri bekleyen kaslar yaklaşık 12 ila 18 ay sonra geri dönüşsüz biçimde zayıflar. Bu yüzden düzelmeyen bir felçte gereksiz uzun beklemek sinir onarımı şansını azaltır.

Radial Sinir Ameliyatının Yöntemleri Nelerdir?

Genellikle cerrahi yöntemi hasarın tipi, sinirdeki boşluğun uzunluğu ve yaralanmanın üzerinden geçen süre belirler. Aşağıdaki tablo seçenekleri karşılaştırır.

Özetle sinir onarımı ve sinir transferinde amaç, felçli kasa yeniden sinir ulaştırmaktır. Buna karşın tendon transferi siniri değil, hareketi yeniden kurar. Bu nedenle tendon transferi daha çok geç kalmış ya da onarımdan sonuç alınamamış hastalarda el cerrahisiyle birlikte planlanır.

Ameliyat sırasında cerrah, sinirin hangi bölümünün çalıştığını nöromonitörizasyon ile anlar. Böylece cerrah sağlam sinir liflerini korur ve yalnız hasarlı bölümü onarır.

Radial Sinir Felci Ne Kadar Sürede İyileşir?

Radial sinir felcinde iyileşme süresi, hasarın derecesine ve düzeyine göre birkaç haftadan bir buçuk yıla kadar değişir. Basit uyku basılarında çoğu hasta iki ila üç ay içinde düzelir.

Öte yandan sinir lifi koptuğunda lifler hasar noktasından başlayarak yavaşça yeniden uzar. Genellikle bu hız günde yaklaşık bir milimetredir. Dolayısıyla kas hasar noktasına ne kadar uzaksa düzelme o kadar geç başlar.

Özetle bu takvim kırık ya da gerilme sonrası tipik bir seyri anlatır. Ancak her hastada süre farklıdır. Örneğin sinir ne kadar erken onarılırsa sonuç genellikle o kadar iyi olur.

Ayrıca düzelme dönemi boyunca fizik tedaviye devam etmek gerekir. Çünkü yeni sinirlenen kas zayıftır ve güçlenmek için düzenli çalışmaya ihtiyaç duyar.

Kol Kırığından Sonra El Bileği Düşerse Ne Yapılmalı?

Kol kemiği kırığından sonra el bileği kalkmıyorsa radial sinir büyük olasılıkla etkilenmiştir. Bu durumda ortopedi ve beyin ve sinir cerrahisi birlikte değerlendirme yapar.

Genellikle kapalı kırıklarda sinir kopmaz, yalnızca gerginlik ya da ezilme yaşar. Bu yüzden hekim kırığı tedavi eder, eli atelle destekler ve siniri izler. Buna karşın açık kırıkta ya da kırık uçları arasında sinir sıkıştığında erken cerrahi gerekir.

Bu nedenle kırık tedavisinden sonra ilk haftalarda yapılan bir sinir ultrasonu, sinirin bütün olup olmadığını gösterir. Böylece hekim boşuna aylarca beklemek yerine doğru hastaya erken müdahale eder.

Öte yandan omuz ve tüm kolu kapsayan güç kaybı ise tek bir sinirden değil sinir ağından kaynaklanır. Bu tablo için brakiyal pleksus yaralanması sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Radial Sinir Felcinde Günlük Hayatta Nelere Dikkat Edilmeli?

Düzelme döneminde amaç, eklemleri esnek tutmak, eli yaralanmalardan korumak ve siniri yeniden ezmemektir.

• Ateli düzenli takın: Özellikle gece atelsiz uyumak bileğin bükük kalmasına yol açar.
• Kolunuzun üzerine yatmayın: Özellikle sandalye kenarına ya da başkasının başının altına kolu uzun süre vermeyin.
• Alkol ve uyku ilaçlarına dikkat edin: Çünkü bu maddeler derin uykuda pozisyon değiştirmeyi engeller ve yeni bası riskini artırır.
• Koltuk değneğini doğru boyda kullanın: Örneğin değneğin üstü koltuk altından iki üç parmak aşağıda kalmalı, yük ellere binmelidir.
• Uyuşan bölgeyi koruyun: Sıcak tencere, ütü ve kesici aletlerle çalışırken eldiven kullanın.
• Egzersizi aksatmayın: Ayrıca parmakları ve bileği günde birkaç kez sağlam elle tam açın.

Öte yandan şeker hastalığı gibi sinirleri hassaslaştıran durumlar varsa bunların kontrol altında tutulması düzelmeyi destekler.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ile tedavi planı için mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun. Elde ani güçsüzlüğe yüzde kayma ya da konuşma bozukluğu eşlik ederse beklemeden 112’yi arayın.