Çocuklarda Beyin Tümörü: Belirtiler, Erken Teşhis ve Tedavi

Çocuklarda beyin tümörü, 0-18 yaş grubunda lösemiden sonra en sık görülen ikinci kanser türüdür; dolayısıyla çocukluk çağı solid tümörleri arasında en büyük grubu oluşturur. Üstelik her yıl Türkiye’de yaklaşık 400-500 yeni pediatrik beyin tümörü vakası ortaya çıkar. Bununla birlikte iyi haber şudur: erken teşhis sayesinde ve deneyimli cerrahi rehberliğinde çocukların büyük bölümü tam iyileşmeye ulaşır.

Öte yandan Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak, Harvard eğitimi ve 5.000’i aşkın ameliyat deneyimiyle bu alanda öncul isimler arasında yer alır. Nitekim pediatrik beyin cerrahisi vakalarında gelişmiş mikrocerrahi, nöronavigasyon ve nöromonitörizasyon teknolojilerini aktif olarak kullanır.

Çocuklarda Beyin Tümörü Belirtileri

Çocuklarda belirtiler yetişkinlerden belirgin biçimde farklılık gösterir. Özellikle bebekler ve küçük çocuklar ağrılarını sözel olarak ifade edemez; bu nedenle ebeveynler davranış değişikliklerine dikkatle yaklaşmalıdır. Aşağıdaki bulguların her biri önemli bir uyarı işareti taşır:

• Şiddetli ve tekrarlayan baş ağrısı: Özellikle sabah uyanırken belirginleşir; ayrıca öksürme ve ıkınmayla birlikte şiddetlenir. Buna ek olarak standart ağrı kesiciler bu ağrıya etki etmez.
• Bulantı ve kusma: Besin zehirlenmesiyle sık sık karıştırılır; ancak sabah saatlerinde ardı ardına gelen fışkırır tarzda kusma tümöre özgü tipik bir bulgudur.
• Denge ve yürüme bozukluğu: Daha önce başarabildiği hareketlerde ani sendeleme ya da yürüyüş değişikliği gözlemleyen ebeveynler vakit kaybetmeden uzman görüşü almalıdır; nitekim bu bulgu özellikle beyincik tümörlerinde ön plana çıkar.
• Görme sorunları: Bulanık görme, çift görme veya göz kayması gibi bulgular dikkat çeker. Özellikle optik yol ve hipofiz bölgesi tümörleri bu şikayetlere yol açar.
• Kişilik ve davranış değişikliği: Aşırı sinirlilik, istikrarsızlık veya ani içe kapanma dikkat çeker; bu belirtiler özellikle frontal lob tümörlerinde öne çıkar.
• Nöbetler: Daha önce epilepsi öyküsü olmayan bir çocukta ilk kez nöbet geçmesi önemli bir uyarı işaretidir; dolayısıyla mutlaka görüntüleme ile değerlendirme yapmalıyız.
• Kafa çevresinde büyüme (bebeklerde): Kafatası sütürlerinin henüz kapanmadığı bebeklerde artan kafa içi basınç kafa çevresini normalden hızlı büyütür; bu nedenle rutin takiplerde baş çevresi ölçümü büyük önem taşır.
• Erken ergenlik veya büyüme geriliği: Hipofiz ve hipotalamus bölgesindeki tümörler hormonal dengesizliğe yol açar; bunun sonucunda çocukta beklenmedik erken ergenlik ya da büyüme geriliği gözlemleyebiliriz.

Yetişkinlerde görülen genel beyin tümörü belirtileri ile karşılaştırmak için ana rehberimize bakabilirsiniz.

Çocuklarda En Sık Görülen Beyin Tümörü Türleri

Yetişkin beyin tümörlerinin aksine çocuklarda tümörler büyük çoğunlukla arka kranyal fossada, yani serebellum ve beyin sapında yerleşir. Dolayısıyla denge ve yürüme bozuklukları sık başvuru nedenleri arasında yer alır. Ayrıca pediatrik beyin tümörü türleri içinde en sık karşılaştıklarımız şunlardır:

• Medulloblastoma: Beyincikten köken alan en sık pediatrik malign beyin tümörüdür. Radyoterapi ve kemoterapiye güçlü yanıt verir; nitekim güncel protokollerle uzun vadeli sağkalım oranı belirgin biçimde yükselir.
• Pilositik Astrositom (Grade I): İyi huylu ve yavaş büyüyen bu tümörün cerrahi ile tam çıkarma oranı yüksektir; üstelik çocuklardaki en sık glial tümör olma özelliğini korur.
• Kraniofaringioma: Hipofiz yakınındaki iyi huylu ancak zor lokalizasyonlu tümördür; özellikle görme ve hormonal bozukluklara yol açar.
• Germinom: Pineal ve suprasellar bölgede ortaya çıkar; üstelik kemoterapiye ve radyoterapiye çok iyi yanıt vermesi bakımından diğer malign tümörlerden ayrılır.

Çocuk Beyin Tümörü Tipleri: Karşılaştırma Tablosu

Teşhis Yöntemleri

Çocuklarda teşhis süreci yetişkinlerle büyük ölçüde benzerlik gösterir; ancak sedasyon gereksinimi ve doza dikkat eden görüntüleme protokolleri bu süreçte ayrı bir önem kazanır. Bunun yanı sıra, biyomoléküler testler teşhisi gülüçlendirmek açısından giderek ön plana çıkmaktadır. Tanı aşamasında başvurduğumuz yöntemler şunlardır:

• MRG (Manyetik Rezonans): Çocuklarda altın standart görüntüleme yöntemidir. Kontrastlı serebral ve spinal MRG ile tümörün sınırlarını, damarlanmasını ve yayılım durumunu net biçimde ortaya koyarız.
• BT (Bilgisayarli Tomografi): Acil durumlarda kafa içi kanama ve hidrosefalusu hızla değerlendiririz; bu sayede müdahale kararını dakikalar içinde alırız.
• Fonksiyonel MRG: Okul çağındaki çocuklarda konuşma ve motor merkezlerin haritasını çıkarırız; bu bilgi, cerrahi planlamada kritik bir rehber işlevi görür.
• PET-BT: Tümör aktivitesini ve metastatik yayılimi gösterir.
• Biyopsi / Patoloji: Kesin tanı için tümör dokusunu inceleriz. Bunun yanı sıra H3K27M mutasyonu ve BRAF durumu gibi moleküler testler tedavi seçimini doğrudan yönlendirir.

Çocuklarda Beyin Tümörü Tedavisi

Pediatrik beyin tümörlerinde başarılı bir tedavi, multidisipliner bir yaklaşım gerektirir; dolayısıyla beyin cerrahisi, pediatrik onkoloji, radyasyon onkolojisi ve çocuk nöroloji ekipleri birlikte çalışır. Ayrıca Prof. Dr. Albayrak, her çocuk için bireysel tedavi planı oluşturur.

Cerrahi Tedavi

Cerrahi, vakaların büyük çoğunluğunda birinci ve zorunlu adımdır. Amacımız tümörü maksimum ölçüde çıkarırken nöral dokuları eksiksiz korumaktır. Bu hedefe ulaşmak için aşağıdaki ileri teknolojileri kullanırız; böylece hem güvenliği hem de etkinliği en üst düzeye taşırız:

• Mikronöroşirürji: Cerrahi mikroskop altında milimetrik hassasiyetle çalışarız; sağlam dokuyu maksimum düzeyde koruruz.
• Nöronavigasyon: MRG verileriyle tümörün yerini gerçek zamanlı ve milimetrik hassasiyetle belirleriz.
• Nöromonitörizasyon (IONM): Ameliyat boyunca motor ve duyusal sinirlerin işlevselliğini sürekli izleriz.
• Floresan Cerrahi (5-ALA): Malign tümör hücrelerini pembe ışıkla ayırt ederek sınırları net şekilde görürüz.
• Endoskopik Cerrahi: Ventrikül içerisindeki tümörlerde minimal invaziv yaklaşımla erişiriz.

Radyoterapi

3 yaş üzerindeki çocuklarda cerrahi sonrasında ek radyoterapi uygularız. Bu noktada özellikle proton terapiyi tercih ederiz; çünkü bu yöntem sağlıklı beyin dokusuna verilen radyasyonu en aza indirir.

Kemoterapi

Medulloblastoma ve yüksek dereceli gliomlarda standart protokol cerrahi, radyoterapi ve kemoterapinin birlikte uygulanmasına dayanır. Özellikle küçük yaştaki çocuklarda kemoterapiyi radyoterapiden önce uygularız; böylece gelişmekte olan beyni koruma altına alırız.

Hedefe Yönelik Tedavi ve İmmhünoterapi

BRAF V600E mutasyonu taşıyan tümörlerde vemurafenib ve dabrafenib gibi hedefe yönelik ajanları tedavi planına dahil ederiz. Bu alanda klinik araştırmalar hız kesmeden sürmektedir.

Neden Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak?

Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak, beyin ve sinir cerrahisi alanında 27 yılı aşkın deneyimiyle nöroşirürji profesörü unvanını hak eden bir uzman olarak öne çıkar. Öncelikle Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde (Brigham and Women’s Hospital) ardından Helsinki Üniversitesi’nde ileri düzey eğitim alır. Bunun yanı sıra pediatrik vakalar dahil 5.000’i aşkın beyin ameliyatını başarıyla tamamlar.

Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak

Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı (Nöroşirürji Profesörü)

• Harvard ve Helsinki Üniversitelerinde ileri eğitim
• 64 farkli ülkeden hasta kabul etmektedir
• 5.000 den fazla başarıli beyin ameliyati
• Mikrocerrahi, nöronavigasyon, floresan cerrahi uzmanlığı
• Ulusal ve uluslararasi dergilerde çok sayida yayın

Sıkça Sorulan Sorular