Torasik Outlet Sendromu (Torasik Çıkış Sendromu): Belirtileri ve Tedavisi

Torasik outlet sendromu, köprücük kemiği ile birinci kaburga arasındaki dar geçitte sinirlerin ya da damarların sıkışmasıdır. Türkçede bu tabloya torasik çıkış sendromu da denir. Hastalar genellikle boyundan kola yayılan ağrı, elde uyuşma ve kolu kaldırınca artan yorgunluk tarif eder.

Olguların büyük çoğunluğunda sıkışan yapı sinir demetidir. Buna karşın az sayıda hastada toplardamar ya da atardamar etkilenir ve bu tablolar daha hızlı müdahale ister. Bu yüzden tedavi, önce hangi yapının sıkıştığını netleştirmekle başlar.

Tanı çoğu zaman gecikir, çünkü belirtiler boyun fıtığı ve el bileğinde sinir sıkışmasıyla karışır. Sonuç olarak bazı hastalar yıllarca farklı branşları dolaşır. Bu sayfa belirtileri, ayırıcı tanıyı, testleri, ameliyatsız tedaviyi ve cerrahi seçenekleri sade bir dille anlatır.

Torasik Outlet Sendromu Nedir?

Torasik outlet sendromu, boyundan kola uzanan sinir ve damarların göğüs çıkışındaki dar alanlarda basıya uğramasıyla oluşan bir hastalık grubudur. Bu nedenle tek bir hastalıktan çok, ortak bir bölgeyi paylaşan üç ayrı tablodan söz ederiz.

Sinirler bu bölgede brakiyal pleksus adını taşıyan demeti oluşturur. Özellikle demetin alt kısmı C8 ve T1 köklerinden gelir ve serçe parmak tarafını besler. Bundan dolayı hastalar uyuşmayı çoğunlukla ön kolun iç yüzünde ve son iki parmakta hisseder.

Sinirler ve damarlar nerede sıkışır?

Ayrıca sinir ve damarlar boyundan koltuk altına inerken üç doğal darlıktan geçer. Dolayısıyla bası bu üç noktadan birinde ya da birkaçında birden gelişir.

Torasik Outlet Sendromunun Türleri Nelerdir?

Hekimler sendromu sıkışan yapıya göre nörojenik, venöz ve arteriyel olarak üçe ayırır. Nitekim yayınlarda nörojenik tip olguların yaklaşık yüzde 90’ından fazlasını oluşturur. Öte yandan aciliyet açısından en önemli olanlar damarsal tiplerdir.

Ayrıca nörojenik tipin kendi içinde iki alt grubu vardır. Örneğin gerçek nörojenik tipte EMG sinir hasarını açıkça gösterir ve elde kas erimesi gelişir, ancak bu tablo çok nadirdir. Daha sık karşılaşılan tipte ise belirtiler belirgindir, fakat testler çoğunlukla normal çıkar.

Ancak bu ikinci grupta tanı tartışmalıdır. Çünkü aynı belirtiler başka hastalıklarda da ortaya çıkar. Bu yüzden deneyimli hekim tek bir teste değil, öykü, muayene ve testlerin bütününe bakarak karar verir.

Torasik Outlet Sendromuna Ne Neden Olur?

Torasik outlet sendromu genellikle doğuştan dar bir anatomi ile sonradan eklenen bir tetikleyicinin birleşmesiyle başlar. Örneğin yapısı dar olan bir kişide araç kazası ya da yoğun spor belirtileri ortaya çıkarır.

• Servikal kaburga: Yedinci boyun omurundan çıkan fazladan kaburgadır. Toplumun yaklaşık yüzde birinde bulunur, ancak çoğu kişide hiç yakınma yapmaz.
• Fibröz bantlar: Doğuştan gelen bu sert bantlar röntgende görünmez. Buna rağmen sinir demetini kaburgaya doğru iter.
• Boyun travması: Özellikle arkadan çarpmalı kazalar skalen kaslarda gerginlik ve yara dokusu bırakır. Belirtiler aylar sonra da başlar.
• Tekrarlayan baş üstü hareket: Yüzücüler, voleybolcular, boyacılar ve kolunu sürekli yukarıda tutan çalışanlar risk altındadır.
• Duruş bozukluğu: Öne düşük omuzlar ve uzun süre masa başı çalışma, geçidi daraltarak yakınmaları artırır.
• Köprücük kemiği kırığı: Kaynama sırasında oluşan fazla kemik dokusu aralığı daraltır.

Genel olarak nörojenik tip en çok 20 ile 50 yaş arasında ve kadınlarda ortaya çıkar. Buna karşılık venöz tip genellikle kolunu yoğun kullanan genç erkeklerde başlar.

Torasik Outlet Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Torasik outlet sendromunun en sık belirtisi, kolu baş üstüne kaldırınca artan boyun, omuz ve kol ağrısıdır. Örneğin saç kurutmak, raftan eşya almak ve araba kullanmak bu nedenle zorlaşır. Ayrıca belirtiler türe göre belirgin şekilde değişir.

Sinir sıkışmasında hangi belirtiler olur?

• Boyundan omuza, kolun iç yüzüne ve son iki parmağa yayılan ağrı
• Elde uyuşma ve karıncalanma, özellikle gece ya da kol yukarıdayken
• Kavrama gücünde azalma ve eşyaları düşürme
• Baş ağrısı ve köprücük üstünde hassasiyet
• İleri olguda başparmak kökündeki kaslarda erime

Damar sıkışmasında hangi belirtiler olur?

• Toplardamar basısında kolda şişlik, mavimsi renk ve dolgunluk hissi
• Omuz ve göğüs duvarında belirginleşen yüzeyel toplardamarlar
• Atardamar basısında soğuk, solgun ve çabuk yorulan el
• Köprücük üstünde nabız atan şişlik ve parmak uçlarında küçük yaralar

Hangi hastalıklarla karışır?

Torasik outlet sendromu en çok boyun fıtığı ve el bileğindeki sinir sıkışmalarıyla karışır. Üstelik bir hastada iki sorun birlikte de bulunur. Bu yüzden aşağıdaki tablo ayrımı kolaylaştırır, ancak kesin tanının yerini tutmaz.

Torasik Outlet Sendromu Tanısı Nasıl Konur?

Torasik outlet sendromunun tanısı tek bir testle konmaz. Bu nedenle hekim önce yakınmaların dağılımını ve kolun hangi pozisyonda kötüleştiğini sorar. Ardından provokasyon testlerini ve görüntülemeyi bu bilgiyle birlikte yorumlar.

Hekim muayenede hangi testlere bakar?

Ancak bu testler sağlıklı kişilerde de olumlu çıkar. Nitekim yayınlar yanlış olumlu oranının yüksek olduğunu vurgular. Dolayısıyla tek bir olumlu test tanı anlamına gelmez, ameliyat kararı için de yetmez.

Hangi tetkikler istenir?

Torasik Outlet Sendromu Ameliyatsız Düzelir mi?

Nörojenik tipte yakınmalar sıklıkla hedefli fizik tedavi ve hareket düzenlemesiyle azalır, bu yüzden ilk basamak budur. Ayrıca yanıtı görmek için hekim çoğunlukla birkaç aylık düzenli bir program planlar. Buna karşılık damarsal tiplerde ve belirgin kas erimesinde uzun süre beklemek doğru değildir.

• Fizik tedavi: Kürek kemiğini toparlayan kasları güçlendirir, skalen ve göğüs kaslarını esnetir.
• Duruş düzeltmesi: Omuzları geriye alan oturma düzeni ve ekran yüksekliği geçidi rahatlatır.
• İş ve spor düzenlemesi: Baş üstü hareketleri azaltmak ve ağır sırt çantasını bırakmak yükü düşürür.
• İlaç: Ağrı kesiciler ve sinir ağrısı ilaçları yakınmayı hafifletir, ancak basıyı ortadan kaldırmaz.
• Kilo kontrolü: Fazla kilo omuzları öne ve aşağı çektiği için belirtileri artırır.

Öte yandan toplardamar pıhtısında tedavi farklı ilerler. Çünkü hekim pıhtıyı eriten ya da incelten tedaviyi hızla başlatır. Sonrasında darlığı gideren cerrahi çoğu hastada gündeme gelir.

Torasik Outlet Sendromu Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Torasik outlet sendromunda ameliyat, düzenli tedaviye rağmen yakınmaların sürmesi ya da nörolojik veya damarsal hasar gelişmesi durumunda gerekir. Başlıca endikasyonlar şunlardır:

• Birkaç aylık düzenli fizik tedaviye karşın günlük işi engelleyen ağrı ve uyuşma
• Elde kas erimesi ya da ilerleyen güçsüzlük
• EMG ile gösterilen sinir hasarı
• Toplardamar pıhtısı sonrası kalan darlık
• Atardamarda darlık, anevrizma ya da emboli

Cerrah ameliyatta neleri çıkarır?

Temel olarak ameliyatın amacı sinir ve damarların geçtiği alanı genişletmektir. Bunun için cerrah sıkıştıran kası, bandı ve gerekirse kaburgayı çıkarır. Ayrıca büyütme altında sinir demetini çevresindeki yara dokusundan serbestleştirir.

Sinir demeti çok hassas olduğu için bu cerrahi mikrocerrahi disiplini ister. Gerekli olguda ekip nöromonitörizasyon ile sinirleri ameliyat boyunca izler. Damar onarımı gerektiğinde ise beyin ve sinir cerrahisi uzmanı damar cerrahisiyle birlikte çalışır.

Ameliyatın riskleri nelerdir?

Her cerrahide olduğu gibi bu ameliyatın da kendine özgü riskleri vardır. Çünkü bölgede akciğer zarı, diyafram siniri ve büyük damarlar yan yana seyreder. Bu nedenle deneyimli ekip seçimi önem taşır.

• Diyaframı çalıştıran sinirde geçici ya da nadiren kalıcı zayıflık
• Akciğer zarına hava kaçağı ve kısa süreli göğüs tüpü ihtiyacı
• Özellikle sol tarafta lenf sıvısı kaçağı
• Kürek kemiğini tutan sinirde geçici zayıflık, kolda geçici uyuşma
• Kanama ve enfeksiyon
• Yara dokusuna bağlı yakınmaların geri dönmesi

Torasik Outlet Sendromu Ameliyatı Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer?

Torasik outlet sendromu ameliyatından sonra hastaların çoğu birkaç gün içinde evine döner ve birkaç hafta içinde hafif işlere başlar. Ancak tam toparlanma çoğunlukla üç ila altı ay sürer. Sinir uzun süre basıda kaldıysa düzelme daha da yavaş ilerler.

Ameliyat sonuçları nasıldır?

Sonuçlar hasta seçimine ve türe göre belirgin biçimde değişir. Örneğin yayınlanmış serilerde nörojenik tipli hastaların yaklaşık üçte ikisi ile dörtte üçü anlamlı rahatlama bildirir, ama tam düzelme oranı daha düşüktür. Buna karşılık damarsal tiplerde işlevsel sonuçlar genellikle daha iyidir.

Ayrıca yayınlarda yakınmaların geri dönme oranı yaklaşık yüzde 15-20 düzeyindedir ve en sık neden ameliyat bölgesindeki yara dokusudur. Dolayısıyla fizik tedavi ameliyattan sonra da devam eder. Ayrıca erken dönemde başlayan kontrollü hareket yara dokusunu sınırlamaya yardım eder.

Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak, 27 yılı aşkın beyin ve sinir cerrahisi deneyimiyle periferik sinir basılarını muayene, EMG ve görüntüleme bulgularını birlikte değerlendirerek ele alır. Böylece ameliyat kararı tek bir teste değil, sinir hasarının gerçek düzeyine dayanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ile tedavi planı için mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun. Kolda ani şişlik ve morarma ya da elde ani soğukluk ve solukluk başlarsa beklemeden acil servise gidin.