Kola Vuran Ağrı: Boyundan Kola Yayılan Ağrının Nedenleri ve Tedavisi

Kola vuran ağrı, çoğunlukla boyundan çıkan bir sinir kökünün sıkışması sonucu omuzdan kola, bazen de parmaklara kadar yayılan ağrıdır. Tıptaki adı servikal radikülopatidir. En sık nedeni gençlerde boyun fıtığı, ileri yaşta ise boyun omurlarındaki kireçlenmedir. Neyse ki hastaların büyük çoğunluğu ameliyatsız tedaviyle birkaç hafta içinde düzelir.

Ancak kola vuran her ağrı boyundan gelmez. Örneğin bilekte ya da dirsekte sinir sıkışması, omuz sorunları ve en önemlisi kalp krizi de kola vuran ağrı yapar. Bu yüzden bu sayfa, ağrının kaynağını ayırt etmeyi, sinir köküne göre belirtileri, tedavi basamaklarını ve ameliyat ölçütlerini anlatır.

Kola Vuran Ağrı Neden Olur?

Kola vuran ağrının en sık nedeni, boyun omurlarının arasından çıkan sinir köklerinin fıtık ya da kemik çıkıntısıyla sıkışmasıdır. Bununla birlikte ağrının kaynağı bazen kolun kendisi, bazen de kalptir. Aşağıdaki tablo, başlıca nedenleri ve her birini ayırt ettiren ipucunu özetler.

Tablodaki en önemli satır sonuncusudur. Çünkü boyun kaynaklı ağrı boyun hareketiyle değişir, kalp kaynaklı ağrı ise değişmez. Dolayısıyla eforla gelen, göğüs baskısıyla birlikte seyreden sol kol ağrısında önce kalbi dışlamak gerekir.

Boyun fıtığının yapısını, tiplerini ve risk etkenlerini boyun fıtığı sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık. Öte yandan elde gece uyandıran uyuşma varsa karpal tünel ve sinir sıkışması ihtimali ön plana çıkar.

Sağ Kola ve Sol Kola Vuran Ağrı Arasında Fark Var mı?

Boyun kaynaklı ağrıda taraf bir anlam taşımaz; fıtık hangi taraftaysa ağrı o kola vurur. Buna karşın kalp kaynaklı ağrı çoğunlukla sol kola ve çeneye yayılır. Ancak kalp krizi sağ kolda da ağrı yapar, bu nedenle taraf tek başına güvence vermez.

Kola Vuran Ağrı Hangi Durumlarda Ciddi Bir Hastalığa İşaret Eder?

Kola vuran ağrının küçük bir bölümü, fıtık dışındaki ciddi bir hastalığın ilk belirtisidir. Örneğin akciğerin en üst kısmındaki bir tümör, koldaki sinir ağını içeriden sıkıştırır. Bu tabloda ağrı çoğunlukla omuzda ve kolun iç yüzünde başlar, serçe parmağa doğru iner.

Benzer şekilde omurgaya yayılan kanser ya da omurga enfeksiyonu da boyundaki kökleri sıkıştırır. Ayrıca bir düşme ya da kazadan sonra başlayan kol ağrısı, sinir ağının yaralandığını gösterir. Bu yüzden hekim aşağıdaki uyarı işaretlerini özellikle sorgular:

• Kilo kaybı ve gece terlemesi: Nedeni açıklanamayan zayıflama tümör ihtimalini artırır.
• Sigara öyküsü ve öksürük: Özellikle serçe parmağa inen ağrıyla birlikteyse akciğer grafisi gerekir.
• Ateş: Boyun ağrısıyla birlikte ateş, enfeksiyonu düşündürür.
• Kanser öyküsü: Yeni başlayan ve istirahatte geçmeyen ağrı araştırma gerektirir.
• Göz kapağında düşme: Aynı taraftaki gözde küçülen göz bebeği sinir ağının tutulduğunu gösterir.

Kola Vuran Ağrının Belirtileri Nelerdir?

Boyun kaynaklı kola vuran ağrının temel belirtisi, boyundan ya da kürek kemiğinin iç kenarından başlayıp kolun belirli bir şeridi boyunca inen ağrıdır. Buna ek olarak kolda ve parmaklarda uyuşma, karıncalanma ve bazen güçsüzlük gelişir. Genellikle ağrı tek taraflıdır.

• Yayılan ağrı: Boyun, omuz, kol ve önkol boyunca iner, hasta çoğu zaman bunu elektrik çarpmasına benzetir.
• Kürek kemiği ağrısı: Çoğu hasta ağrının ilk olarak kürek kemiğinin iç kenarında başladığını anlatır.
• Uyuşma ve karıncalanma: Başparmak, orta parmak ya da serçe parmak gibi belirli parmaklarda yoğunlaşır.
• Güçsüzlük: Kolu kaldırmakta, dirseği bükmekte ya da elle kavramakta zorlanma şeklinde görülür.
• Elini başına koyunca rahatlama: Kök kaynaklı ağrının tipik işaretidir, çünkü bu pozisyon sinir kökünün gerginliğini azaltır.

Ağrının Kolda Vurduğu Yer Neyi Gösterir?

Ağrının ve uyuşmanın koldaki yeri, sıkışan sinir kökünü büyük ölçüde ele verir. Çünkü her kök kolun farklı bir şeridini ve farklı kasları besler. Aşağıdaki tablo, en sık sıkışan dört kökün tipik bulgularını karşılaştırır.

En sık sıkışan kökler C7 ve C6’dır. Bu nedenle kola vuran ağrı çoğu zaman orta parmağa ya da başparmağa uzanır. Aynı mantığın bacaktaki karşılığını siyatik sayfamızda anlattık; aslında kola vuran ağrı, siyatiğin kol karşılığıdır.

İki Kolda Birden Uyuşma Neyi Gösterir?

Tek kolda ağrı çoğunlukla bir sinir kökünü gösterir. Buna karşın iki kolda birden uyuşma, elde beceriksizlik ve yürürken dengesizlik omuriliğin kendisinin sıkıştığını düşündürür. Bu tablonun adı servikal miyelopatidir ve kök sıkışmasından farklı bir aciliyet taşır.

Omurilik basısında ağrı çoğu zaman belirgin değildir. Örneğin hasta düğme iliklemekte, yazı yazmakta ya da bozuk parayı tutmakta zorlanır. Bu belirtileri ve tedavinin zamanlamasını servikal miyelopati sayfamızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Kola Vuran Ağrıya Hangi Doktor Bakar?

Boyundan kola yayılan, uyuşma ve güçsüzlükle birlikte seyreden ağrıyı beyin ve sinir cerrahisi uzmanı değerlendirir. Çünkü omurga ve sinir kökü hastalıkları bu branşın temel alanıdır. Ancak kalp kaynaklı ağrı şüphesinde ilk adres acil servis ve kardiyolojidir.

Öte yandan yalnızca omuz hareketiyle artan ve dirseğin altına inmeyen ağrıda ortopedi uzmanı ilk başvuru yeridir. Benzer şekilde el bileğinde başlayan uyuşmada hekim önce sinir iletim testini ister. Böylece ağrının kaynağı netleşir ve hasta doğru branşa yönlenir.

Hekim Kola Vuran Ağrının Kaynağını Nasıl Bulur?

Tanının temeli ayrıntılı öykü ve nörolojik muayenedir; görüntüleme bu muayeneyi doğrulamaya yarar. Hekim önce ağrının nereye vurduğunu, hangi parmakların uyuştuğunu ve hangi kasların zayıfladığını belirler. Ardından boyun hareketlerinin ağrıyı nasıl etkilediğini test eder.

1. Boyun sıkıştırma testi: Hekim boynu ağrılı tarafa eğip hafifçe bastırır. Kola vuran ağrının ortaya çıkması kök sıkışmasını destekler.
2. Kol kaldırma testi: Hasta elini başının üstüne koyar. Ağrının azalması boyun kaynağını düşündürür.
3. Boyun MR: Fıtığı, kök sıkışmasını ve omuriliğin durumunu en iyi gösteren yöntemdir.
4. Bilgisayarlı tomografi: Kemik çıkıntılarını ve kireçlenmeyi ayrıntılı gösterir.
5. EMG ve sinir iletim testi: Boyun kökü ile bilek ya da dirsek sıkışmasını birbirinden ayırır.

Öte yandan MR’da görülen her fıtık ağrının nedeni değildir. Nitekim 40 yaş üstündeki kişilerin önemli bir kısmında şikayet yaratmayan disk değişiklikleri bulunur. Bu yüzden hekim MR bulgusunun muayene bulgusuyla örtüşüp örtüşmediğine bakar.

Kola Vuran Ağrı Kendiliğinden Geçer mi?

Evet, boyun kaynaklı kola vuran ağrı hastaların büyük çoğunluğunda altı ila on iki hafta içinde kendiliğinden ya da basit tedavilerle geçer. Çünkü fıtık parçası zamanla küçülür ve kökteki iltihap geriler. Aşağıdaki tablo, zaman içinde beklenen seyri ve hekime dönmeyi gerektiren durumları özetler.

Ancak bu bekleme süresi yalnızca güçsüzlüğü olmayan hastalar için geçerlidir. Belirgin güçsüzlükte ya da omurilik basısı bulgusunda hekim beklemeyi önermez. Dolayısıyla güçsüzlük fark eden hasta takip tarihini beklemeden başvurmalıdır.

Kola Vuran Ağrı Nasıl Tedavi Edilir?

Kola vuran ağrının tedavisi basamaklıdır ve çoğu hasta ilk iki basamakta düzelir. Hekim tedaviyi ağrının nedenine, şiddetine ve güçsüzlük olup olmamasına göre seçer. Aşağıdaki tablo, tedavi basamaklarını ve her birinin rolünü karşılaştırır.

Boyunluk ilk günlerde ağrıyı hafifletir. Ancak uzun süreli kullanım boyun kaslarını zayıflatır, bu yüzden hekim kısa süreli kullanım önerir. Ayrıca boyna sert çekme ya da kırılma hareketleri kök sıkışmasında zararlıdır, bu yüzden bunlardan uzak durmak gerekir.

Kola Vuran Ağrıda Ne Zaman Ameliyat Gerekir?

Kola vuran ağrıda ameliyat; ilerleyen güçsüzlük, omurilik basısı ya da altı ila on iki haftalık tedaviye rağmen geçmeyen ve yaşamı kısıtlayan ağrı varlığında gerekir. Bununla birlikte ameliyatın aciliyeti tabloya göre değişir. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan durumları aciliyet sırasıyla gösterir.

Boyun Kaynaklı Kol Ağrısında Cerrah Ne Yapar?

En sık başvurulan ameliyatta cerrah boynun önünden girer, fıtığı çıkarır ve boşluğa bir kafes yerleştirir. Bu yöntemde cerrah küçük bir kesiden mikroskop altında çalışır. Böylece kökü sıkıştıran disk parçasını ve kemik çıkıntılarını temizler.

Uygun genç hastalarda kafes yerine hareketli bir disk protezi seçeneği de vardır. Buna karşın yalnızca kökün çıkış deliğinde darlık varsa cerrah boynun arkasından küçük bir pencere açar. Yöntemlerin ayrıntılarını ve iyileşme takvimini boyun fıtığı cerrahi tedavisi sayfamızda anlattık.

Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak, ameliyat kararını MR bulgusunun muayeneyle örtüşmesine ve güçsüzlüğün seyrine göre verir. Ameliyat sırasında sinir fonksiyonlarını nöromonitorizasyon ile izler. Nitekim doğru hastada kol ağrısı çoğu zaman ameliyatın hemen ardından belirgin olarak azalır.

Kola Vuran Ağrıyı Önlemek Mümkün mü?

Boyun kaynaklı kola vuran ağrıyı tamamen önlemek mümkün değildir, ancak risk belirgin olarak azalır. Özellikle uzun süre öne eğik çalışmak boyun disklerine binen yükü artırır. Bu nedenle ekranı göz hizasına getirmek ve her saat kısa molalar vermek önemlidir.

• Ekran ve telefon: Başı öne eğmeden, ekranı göz hizasında tutarak kullanın.
• Uyku: Boyun çukurunu dolduran, çok yüksek olmayan bir yastık seçin.
• Egzersiz: Boyun ve kürek kemiği kaslarını güçlendiren hareketleri düzenli yapın.
• Sigara: Disklerin beslenmesini bozar, dolayısıyla yıpranmayı hızlandırır.
• Ağır yük: Başın üzerinden yük kaldırmaktan ve omuzda ağır çanta taşımaktan kaçının.

Kola Vuran Ağrı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ile tedavi planı için mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun. Kola vuran ağrıya göğüs baskısı, nefes darlığı ya da terleme eşlik ederse, kolda hızla artan güçsüzlük gelişirse beklemeden 112’yi arayın.