AVM (Beyin Damar Yumağı)

Beyin sağlığı, vücudumuzun genel işleyişi için hayati bir önem taşır. Ancak bazen doğuştan gelen veya sonradan fark ettiğimiz damarsal sorunlar yaşarız. Bu sorunların başında AVM Beyin Damar Yumağı gelir. Tıbbi adıyla Arteriovenöz Malformasyon (AVM), beyindeki damarların anormal bir şekilde birbirine dolaşması durumudur. Bu karmaşık yapı, tedavi etmediğimizde ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Neyse ki günümüz teknolojisi ve uzman cerrahi yöntemlerle bu hastalığı tedavi edebiliyoruz.

Bu rehberde, AVM’nin ne olduğunu, belirtilerini ve en güncel tedavi seçeneklerini detaylıca inceleyeceğiz.

AVM (Arteriovenöz Malformasyon) Tam Olarak Nedir?

Normal bir dolaşım sisteminde kan, kalpten çıkar ve atardamarlar (arterler) yoluyla beyne oksijen taşır. Oksijeni bırakan kan, kılcal damarlar üzerinden toplardamarlara (venlere) geçer ve kalbe geri döner. Bu süreçte kılcal damarlar, kanın akış hızını yavaşlatır ve güvenli bir geçiş sağlar.

Ancak AVM hastalığı söz konusu olduğunda bu düzen bozulur. AVM’li bir beyinde, atardamarlar ve toplardamarlar arasında olması gereken kılcal damar ağı bulunmaz. Bunun yerine, bu iki damar grubu birbirine doğrudan bağlanır ve bir “yumak” oluşturur.

Bu durum şunlara neden olur:

• Yüksek basınçlı kan, doğrudan toplardamarlara geçer.
• Toplardamarlar bu basınca dayanamaz ve genişler.
• Damar duvarları zamanla zayıflar ve kanama riski oluşturur.

Biz bu anormal yapıya “nidus” diyoruz. Beyin dokusunun beslenmesini bozan bu yapıyı, cerrahi müdahale veya diğer tedavi yöntemleri ile kontrol altına alıyoruz.

Beyin Damar Yumağı Neden Olur?

Hastalarımız en sık “Bunu ben mi yaptım?” veya “Nerede hata yaptım?” sorusunu soruyor. Gönlünüzü ferah tutun. AVM genellikle doğuştan gelen (konjenital) bir durumdur.

Anne karnındaki gelişim sürecinde damar yapıları oluşurken meydana gelen bir farklılık buna sebep olur. Bilim insanları genetik geçiş konusunu hala araştırıyor. Ancak ailesel geçişe çok nadir rastlıyoruz. Yani bu hastalık, sizin yaşam tarzınızla, yediğiniz yemekle veya stres düzeyinizle doğrudan bir ilişki taşımaz.

Bununla birlikte, AVM’ler zamanla büyür veya şekil değiştirir. Bu nedenle teşhis koyduğumuz andan itibaren düzenli takip ve uzman bir doktor kontrolü şarttır.

Whatsapp ile Randevu Al! 

Randevu Hattı: +90 530 472 99 07

AVM Belirtileri Nelerdir?

Beyin damar yumağı, sessizce ilerleyen bir hastalık olabilir. Bazı hastalar hiçbir belirti göstermezken, bazı hastalar şiddetli semptomlar yaşar. Genellikle 20 ila 40 yaş arasındaki bireylerde belirtiler ortaya çıkar.

En yaygın karşılaştığımız AVM belirtileri şunlardır:

1. Beyin Kanaması (Hemoraji)

Hastaların yaklaşık yarısı, ilk belirti olarak beyin kanaması ile bize başvurur. Kanama; şiddetli baş ağrısı, mide bulantısı ve bilinç kaybı yaratır. Bu durum acil müdahale gerektirir.

2. Sara Nöbetleri (Epilepsi)

Damar yumağının beyin dokusuna yaptığı baskı, elektriksel aktiviteleri bozar. Bu da hastalarda nöbetlere yol açar. Eğer daha önce nöbet geçirmemiş bir yetişkin nöbet geçirirse, mutlaka beyin görüntülemesi isteriz.

3. Şiddetli Baş Ağrısı

Migren benzeri, ancak ilaçlara yanıt vermeyen inatçı baş ağrıları yaşayabilirsiniz. Ağrı genellikle başın tek bir bölgesine odaklanır.

4. Nörolojik Kayıplar

AVM’nin bulunduğu bölgeye göre farklı sorunlar yaşarsınız:

• Kol veya bacakta güçsüzlük.
• Konuşma bozuklukları.
• Görme kaybı veya bulanık görme.
• Denge problemleri.

Bazen de hastalar sadece kulakta “uğultu” veya “kalp atışı sesi” duyduklarını ifade ederler.

AVM Tanısını Nasıl Koyuyoruz?

Tanı sürecini oldukça gelişmiş teknolojilerle yönetiyoruz. Doktorunuz, şikayetlerinizi dinledikten sonra aşağıdaki görüntüleme yöntemlerini ister:

• Bilgisayarlı Tomografi (BT): Genellikle kanama şüphesi varsa ilk bu tetkiki yaparız. Hızlı sonuç verir.
• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): AVM’nin yapısını ve beyin dokusuyla ilişkisini detaylı görürüz.
• Serebral Anjiyografi (DSA): Bu yöntemi “altın standart” olarak kabul ediyoruz. Kasık damarından girer ve beyin damarlarına boyalı madde veririz. Damar yumağının tam haritasını çıkarırız. Tedavi planlaması için bu aşamayı çok önemsiyoruz.

AVM Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

AVM tedavisini; yaşınıza, damar yumağının büyüklüğüne ve yerleşim yerine göre kişiye özel planlarız. Dr. Serdar Baki Albayrak ve ekibi olarak, multidisipliner bir yaklaşımla en güvenli yolu seçiyoruz.

Temel olarak üç ana tedavi yöntemi uyguluyoruz ve bunları bazen birlikte kullanıyoruz.

1. Mikrocerrahi (Ameliyat)

Bu yöntemle damar yumağını tamamen çıkarmayı hedefleriz. Kafatasını açarak (kraniotomi) yaptığımız bu işlemde, cerrah mikroskop altında hassas bir çalışma yürütür.

• Avantajı: AVM’yi tamamen vücuttan uzaklaştırırız. Kanama riskini o an ortadan kaldırırız.
• Kullanımı: Genellikle yüzeyel ve cerrahi riski düşük olan AVM’lerde tercih ediyoruz.

2. Endovasküler Embolizasyon (Damar İçi Tıkama)

Halk arasında “yapıştırma” veya “tıkama” tedavisi olarak bilirsiniz. Anjiyo yapar gibi kasıktan gireriz. İnce kateterlerle beyindeki damar yumağına ulaşırız. Buraya “Onyx” veya benzeri tıkayıcı maddeler (sıvı ajanlar) enjekte ederiz.

• Amacı: Damar yumağının içini doldurarak kan akışını kesmek.
• Kullanımı: Bazen ameliyat öncesi kanamayı azaltmak için, bazen de cerrahiye uygun olmayan hastalarda ana tedavi olarak kullanırız.

3. Gamma Knife (Radyocerrahi)

Bu yöntemde kesi veya dikiş kullanmayız. Odaklanmış yüksek enerjili ışınları (radyasyon), doğrudan AVM bölgesine yönlendiririz.

• Süreci: Işınlar damar duvarlarını zamanla kalınlaştırır ve yumağın kapanmasını sağlar.
• Etki Süresi: Etkisini hemen görmeyiz, damarların kapanması 1 ila 3 yıl sürer.
• Kullanımı: Derinde yerleşmiş, cerrahi açıdan riskli veya küçük boyutlu AVM’lerde ideal bir seçenektir.

Tedaviyi Nasıl Seçiyoruz?

Hangi tedavinin size uygun olduğuna karar verirken “Spetzler-Martin” adını verdiğimiz bir derecelendirme sistemi kullanıyoruz. Bu sistem; AVM’nin boyutunu, beynin hassas bölgelerine yakınlığını ve venöz boşalım şeklini puanlar.

• Düşük Dereceli AVM’ler: Genellikle cerrahi ile tam kür sağlarız.
• Yüksek Dereceli AVM’ler: Embolizasyon, cerrahi ve radyocerrahi kombinasyonlarını (multimodal tedavi) gerektirir.

Doktorunuz, tüm riskleri ve faydaları sizinle şeffaf bir şekilde konuşacaktır.

İyileşme Süreci ve Yaşam

Tedavi sonrası süreç, uyguladığımız yönteme göre değişir. Mikrocerrahi sonrası hastalarımız genellikle birkaç gün hastanede kalır. Embolizasyon veya Gamma Knife sonrası ise taburcu süresi çok daha kısadır, genellikle ertesi gün eve dönersiniz.

İyileşme döneminde şunlara dikkat etmelisiniz:

• Tansiyonunuzu kontrol altında tutun. (Çok önemlidir).
• Doktor randevularınızı aksatmayın.
• Ağır egzersizlerden bir süre kaçının.
• Stresten uzak durun.

Unutmayın, AVM tedavi edilebilir bir durumdur. Erken tanı ve doğru hekim seçimi ile normal hayatınıza sağlıklı bir şekilde devam edebilirsiniz.

---

Whatsapp ile Randevu Al! 

Randevu Hattı: +90 530 472 99 07

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Hastalarımızın poliklinik ortamında bize en sık yönelttiği soruları ve cevaplarını aşağıda derledik.

AVM beyin tümörü müdür?

Hayır, kesinlikle değildir. AVM bir tümör veya kanser değildir. Damarsal bir yapı bozukluğudur. Ayrıca vücudun başka yerine sıçramaz.

AVM tekrarlar mı?

Başarılı bir cerrahi ile tamamen çıkardığımız AVM’nin tekrarlama riski yok denecek kadar azdır. Ancak çocukluk çağında tedavi ettiğimiz hastalarda nadiren de olsa yeni damar oluşumları görebiliyoruz. Bu yüzden uzun süreli takibi önemsiyoruz.

Ameliyat olmadan ilaçla geçer mi?

Ne yazık ki hayır. AVM mekanik bir sorundur ve ilaçla damar yumağını yok edemeyiz. İlaçları sadece baş ağrısı veya epilepsi nöbeti gibi belirtileri kontrol altına almak için kullanırız.

AVM kanaması öldürür mü?

Her beyin kanaması ciddidir ve hayati risk taşır. AVM kaynaklı kanamaların ölüm oranı %10-15 civarındadır. Ancak kanayan hastaların büyük bir kısmını doğru ve zamanında müdahale ile kurtarıyoruz.

Hamilelik AVM riskini artırır mı?

Eskiden hamileliğin kanama riskini artırdığını düşünürdük. Ancak güncel çalışmalar, hamileliğin AVM kanama riskini belirgin şekilde artırmadığını gösteriyor. Yine de AVM tanısı olan anne adaylarının, beyin cerrahı ve kadın doğum uzmanı ile koordineli ilerlemesi gerekir.

---

Sonuç ve Uzman Görüşü

AVM Beyin Damar Yumağı, karmaşık yapısına rağmen günümüz tıbbında yüksek başarı oranlarıyla yönettiğimiz bir hastalıktır. Fakat belirtileri göz ardı etmemeniz ve tecrübeli bir beyin cerrahisi ekibiyle yola çıkmanızdır.

Eğer sizde veya yakınınızda bu belirtiler varsa, vakit kaybetmeden bir uzmana başvurun. Erken teşhis, tedavi başarısını doğrudan etkileyen en önemli faktördür.