Beyin Anevrizması (Beyinde Baloncuk): Belirtileri ve Tedavisi

Beyin Anevrizması Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Öncelikle her anevrizma hemen ameliyat gerektirmez. Doktorunuz üç yaklaşımdan birini seçer: izlem, kapalı (endovasküler) tedavi veya açık cerrahi.

Gözlem ve Takip

Baloncuk küçükse, düzenli şekilliyse ve belirti vermiyorsa doktorunuz genellikle izlemi tercih eder. Genellikle 5 ile 7 milimetrenin altındaki ön dolaşım anevrizmaları bu gruba girer. Bu süreçte hasta sigarayı bırakır ve tansiyonunu sıkı kontrol altında tutar. Ayrıca doktorunuz yılda bir MR anjiyografi ile büyümeyi izler.

Endovasküler Tedavi (Kapalı Yöntemler)

Bu yöntemde girişimsel nöroradyoloji ekibi kafatasını açmaz. Bunun yerine kasıktan ince bir kateter ilerletir ve beyin damarlarına ulaşır.

• Koil embolizasyon: Ekip baloncuğun içine platin teller yerleştirir. Teller bir yumak oluşturur, kan girişi durur ve kese pıhtılaşarak kapanır
• Akım çevirici stent: Geniş boyunlu baloncuklarda ana damara özel bir stent yerleştirilir. Stent kan akışını baloncuktan uzaklaştırır, böylece kese aylar içinde kurur
• Stent destekli koilleme: Koillerin dışarı taşmasını önlemek için önce boyna stent, ardından koil uygulanır

Mikrocerrahi Klipleme (Açık Ameliyat)

Öncelikle klipleme, en uzun süredir uygulanan ve en kalıcı yöntemdir. Cerrah genel anestezi altında kafatasında küçük bir pencere açar. Ardından mikroskop altında damarları izleyerek baloncuğa ulaşır. Son olarak baloncuğun boynuna küçük bir titanyum klips yerleştirir. Böylece klips kan girişini tamamen durdurur, damar ise normal akışına devam eder.

Ameliyat boyunca cerrah sinir yollarının elektriksel yanıtlarını izler. Nöromonitörizasyon sayesinde kritik bir damara yaklaşıldığında anında uyarı gelir. Ayrıca cerrah klipsi taktıktan sonra özel boya ile damarın açık kaldığını ameliyat masasında doğrular.

Hangi Tedavi Kime Uygundur?

Öncelikle yöntem seçimi bir denklem gibidir. Bir tarafta baloncuğun kanama riski, diğer tarafta tedavinin riski durur. Doktorunuz bu ikisini karşılaştırır.

• Kanamış anevrizma: Yeniden kanama riski ilk 24 saatte en yüksektir, bu nedenle tedavi genellikle ilk 72 saat içinde yapılır
• Yer: Orta serebral arter anevrizmalarında klipleme, arka dolaşım anevrizmalarında kapalı yöntem öne çıkar
• Boyun genişliği: Dar boyunlu keselerde koil, geniş boyunlularda klips veya akım çevirici tercih edilir
• Yaş: Genç hastalarda kalıcılığı yüksek olan klipleme avantajlıdır
• Genel sağlık: Anestezi riski yüksek hastalarda kapalı yöntem öne çıkar
• Kan sulandırıcı: Stent uygulanacaksa hasta uzun süre kan sulandırıcı kullanır, bu bazı hastalar için uygun değildir

Buna karşın tek bir doğru yoktur. Doktorunuz tüm seçenekleri sizinle tartışır ve kararı birlikte verirsiniz.

Kanamış Anevrizmada Acil Süreç Nasıl İşler?

Kanamış hastayı ekip yoğun bakımda izler ve tedaviyi hızla planlar. Çünkü ilk günlerde iki ek tehlike ortaya çıkar.

• Vazospazm: Kanamadan 3 ile 14 gün sonra beyin damarları refleks olarak daralır. Bu daralma inmeye yol açabilir. Doktorunuz bunu ilaçlarla ve yakın takiple önlemeye çalışır
• Hidrosefali: Kan, beyin omurilik sıvısının dolaşımını tıkar ve beyinde sıvı birikir. Gerekirse geçici bir dren yerleştirilir. Ayrıntı için hidrosefali sayfasına bakabilirsiniz
• Yeniden kanama: Tedavi edilmemiş baloncuk ilk günlerde tekrar kanar, bu nedenle tedavi ertelenmez

Genel beyin kanaması türleri ve tedavileri hakkında bilgi için beyin kanamaları sayfasını inceleyebilirsiniz.

Tedavi Sonrası İyileşme Nasıl İlerler?

Genellikle iyileşme süresi yönteme ve kanama olup olmadığına göre değişir. Kanamamış anevrizmada tedavi olan hastalar genellikle hızla toparlanır.

Buna karşın kanamış hastalarda süreç daha uzundur. Bu hastalar genellikle 2 ile 3 hafta hastanede kalır. Ayrıca bu hastalar sıklıkla fizik tedavi ve konuşma terapisine ihtiyaç duyar. Nitekim kanamanın etkileri tedavinin kendisinden daha belirleyicidir.

Evde Bakım ve Kontroller

Özellikle eve döndükten sonra birkaç kural iyileşmeyi hızlandırır ve riski azaltır.

• İlk haftalarda ağır kaldırmaktan, ıkınmaktan ve ani eğilmelerden kaçının
• Doktorunuzun verdiği ilaçları düzenli alın, stent uygulandıysa kan sulandırıcıyı asla kendiliğinizden kesmeyin
• Tansiyonunuzu her gün ölçün ve kayıt tutun
• Sigarayı tamamen bırakın, çünkü yeni baloncuk gelişimini hızlandırır
• Bol su için ve kabızlığı önleyin
• Yara yerinde kızarıklık, ateş veya yeni baş ağrısı olursa hemen başvurun
• Kontrol görüntüleme randevularınızı aksatmayın

Beyin Anevrizması Önlenebilir mi? Kimler Taranmalı?

Öncelikle anevrizma oluşumunu kesin olarak engellemek mümkün değildir. Ancak risk faktörlerini kontrol etmek hem oluşumu hem yırtılmayı azaltır. Özellikle sigarayı bırakmak ve tansiyonu dengede tutmak en etkili iki önlemdir.

Ayrıca doktorunuz bazı kişilere tarama önerir:

• Birinci derece akrabalarından en az ikisinde beyin anevrizması olanlar
• Polikistik böbrek hastalığı tanısı olanlar
• Daha önce bir anevrizması tedavi edilmiş olanlar
• Bağ dokusu hastalığı tanısı olanlar

Genellikle tarama için radyasyonsuz MR anjiyografi yeterlidir. Doktorunuz sonuca göre izlem aralığını belirler.

Doktorunuza Hangi Soruları Sormalısınız?

Öncelikle hazırlıklı gitmek, kararı birlikte vermenizi kolaylaştırır. Aşağıdaki sorular ilk görüşmede işinizi kolaylaştırır.

• Baloncuğum kaç milimetre ve hangi damarda?
• Şekli düzenli mi, üzerinde ikinci bir kabarcık var mı?
• Benim için yıllık kanama riski ne kadar?
• İzlem benim için gerçekçi bir seçenek mi?
• Koil mi klips mi öneriyorsunuz ve neden?
• Stent uygulanacaksa ne kadar süre kan sulandırıcı kullanacağım?
• Ameliyatta nöromonitörizasyon uygulanacak mı?
• Ailemdeki diğer kişiler taranmalı mı?

Sıkça Sorulan Sorular

Beyin anevrizması genetik midir?

Evet, genetik faktörler önemli rol oynar. Birinci derece akrabasında anevrizma olan kişilerde risk birkaç kat artar. Bu nedenle ailede iki veya daha fazla olgu varsa doktorunuz MR anjiyografi ile tarama önerir. Böylece olası bir baloncuk kanamadan önce yakalanır.

Beyinde baloncuk patlarsa ne olur?

Baloncuk yırtıldığında beyin zarları arasına kanama olur. Hasta aniden hayatının en şiddetli baş ağrısını yaşar, ardından kusma ve bilinç bulanıklığı gelir. Bu tablo dakikalar içinde acil müdahale gerektirir. Dolayısıyla ani ve şiddetli baş ağrısında hemen 112’yi arayın.

5 milimetrelik baloncuk ameliyat gerektirir mi?

Her zaman gerektirmez. Ön dolaşımda, düzenli şekilli ve belirtisiz küçük baloncukları doktorunuz genellikle izler. Buna karşın arka dolaşımda yerleşmişse, düzensiz şekilliyse veya aile öyküsü varsa küçük boyutta bile tedavi gündeme gelir. Nitekim doktorunuz kararı boyuta değil, toplam risk profiline göre verir.

Koil mi klips mi daha kalıcıdır?

Genellikle klipleme daha kalıcı sonuç verir ve yeniden açılma riski çok düşüktür. Koil ise daha az girişimseldir ancak düzenli anjiyografi takibi gerektirir. Doktorunuz baloncuğun yerine, boyun genişliğine ve yaşınıza göre seçim yapar. Nitekim bazı baloncuklar için tek uygun yöntem vardır.

Anevrizma ameliyatı ne kadar sürer?

Öncelikle süre baloncuğun yerine ve boyutuna bağlıdır. Klipleme ameliyatları genellikle 3 ile 5 saat arasında sürer. Kapalı yöntemler ise çoğu zaman 1 ile 2 saatte tamamlanır. Ardından ekip hastayı yoğun bakımda veya gözlem odasında takip eder.

Ameliyattan sonra ne zaman işe dönebilirim?

Kapalı yöntemden sonra çoğu hasta 2 ile 4 hafta içinde işe döner. Açık cerrahide bu süre 6 ile 8 haftaya uzar. Buna karşın kanamış hastalarda iyileşme aylar alır. Ağır fiziksel iş yapanlarda doktorunuz süreyi ayrıca belirler.

Beyin anevrizması olan biri uçağa binebilir mi?

Kanamamış ve izlemdeki küçük bir anevrizma uçuşa engel değildir. Çünkü kabin basıncı baloncuğu doğrudan etkilemez. Buna karşın tedavi sonrası ilk haftalarda doktorunuza danışmadan uçmayın. Ayrıca uzun uçuşlarda bol su için ve kan sulandırıcınızı aksatmayın.

Anevrizma tedavisinden sonra spor yapabilir miyim?

Genellikle yürüyüş ve hafif egzersiz erken dönemde başlar. Buna karşın halter, temaslı sporlar ve ıkınma gerektiren aktiviteler ilk aylarda yasaktır. Baloncuğun tamamen kapandığı doğrulandıktan sonra kısıtlamalar kademeli olarak kalkar. Programı mutlaka doktorunuzla birlikte belirleyin.

Hamilelik anevrizma riskini artırır mı?

Öncelikle gebelikte kan hacmi ve tansiyon artar. Dolayısıyla bu değişiklikler kanama riskini bir miktar yükseltir. Bu nedenle bilinen anevrizması olan kadınlar gebelik öncesinde mutlaka bir beyin cerrahına danışmalıdır. Doktorunuz tedavinin gebelik öncesine alınıp alınmayacağına birlikte karar verir.

Kontrol görüntülemesi ne sıklıkta yapılır?

İzlemdeki baloncuklarda doktorunuz genellikle ilk yıl 6 ayda bir, sonra yılda bir MR anjiyografi planlar. Koil uygulanan hastalarda ise ekip 6. ay ve 1. yılda anjiyografi yapar. Klipleme sonrası çoğu zaman tek bir kontrol yeterlidir. Ayrıca yeni bir belirti çıktığında plan hemen gözden geçirilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kesin tanı ve tedavi planı için mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurun.